ആത്മഘാത സേ ബുരീ കോഈ ചീജ നഹീം

—ചൌം രേ ചമ്പൂ! പിഛലേ ദിനന മേം കൌന സീ ഖബര നൈ തേരൌ ധ്യാന ഖൈംചൌ?
—ചചാ, ഖബരേം തോ ഹര ദിന ദേശ കീ, വിദേശ കീ, പരിയോം കീ, പരിവേശ കീ ഔര മുഹബ്ബതോം കേ ക്ലേശ കീ സാമനേ ആതീ ഹീ രഹതീ ഹൈം। അന്നാ ഹജാരേ അബ ജംതര പര മംതര ചലാ കര യൂ.പീ. കേ അനംതര ഹൈം। കലമാഡീ ഗിരഫ്തംതര ഹൈം। സാംഈം ബാബാ കേ ഊപര ചലേ ജാനേ കേ ബാദ ചാലീസ ഹജാര കരോഡ പര സബകേ പേട മേം മരോഡ ഹോ രഹാ ഹൈ। ചുനാവ ഹുഏ, ഘപലേ ഹുഏ। ചാരോം തരഫ ഖബരേം ഹീ ഖബരേം ഹൈം। ഹാം, യാദ ആയാ ചചാ, ഏക ഖബര നേ ധ്യാന ഖീംചാ।
—ബതാ വോഈ തൌ പൂഛ രഹ്യൌ ഊം!
—ചചാ, ഏക ആദമീ നേ അപനേ ഗലേ പര ചാകൂ രഖകര പുലിസ കോ ഫോന മിലായാ കി മൈം ആത്മഹത്യാ കര രഹാ ഹൂം। പുലിസ ആ ഗഈ। ബഡീ മിന്നതേം കീം, ഭൈയാ ദരവാജാ ഖോല ദേ। ചാകൂ ഗര്ദന സേ ഹടാ ലേ। നുകീലാ ഹൈ, ഗലാ കട ജാഏഗാ। വോ അഡ ഗയാ, നഹീം ജീ, മൈം തോ മരൂംഗാ। മുഝേ തോ മരനാ ഹൈ। സമഝ മേം ആ ഗയാ കി യേ ആദമീ അന്ദര സേ ഹിലാ ഹുആ ഹൈ। ഐസേ ബാത നഹീം മാനേഗാ। ഖിഡകീ മേം ഏക ആദമീ നേ ഉസേ ബാതോം മേം ഉലഝായാ ഔര കിസീ തരഹ സേ ചുപചാപ ദരവാജാ തോഡ കര പുലിസ നേ ഉസേ ധര-ദബോചാ। ലേ ആഈ ഥാനേ। അബ ഉസകാ അഖബാര മേം ഫോടോ ഛപാ ജിസമേം വഹ ഏക പുലിസകര്മീ കേ സാഥ ഗലേ മിലകര രോതാ ഹുആ ദിഖാഈ ദിയാ। പുലിസകര്മീ കാ ചേഹരാ ഭീ വിദാ ഹോതീ ബേടീ കേ ബാപ ജൈസാ ഇമോശനല ഥാ। അപരാധീ ഔര പുലിസ ഗലേ മിലേം, ഇസസേ ബഢിയാ ദൃശ്യ ക്യാ ഹോഗാ, ബതാഓ ചചാ?
—അപരാധ കാ ഹതോ വാകൌ?
—അപരാധ യേ കി ഉസകേ ഗ്യാരഹ ബച്ചേ ഥേ। പഹലീ പത്നീ തീന ബച്ചോം കോ ജന്മ ദേകര പരലോക സിധാര ഗഈ। ജിസസേ ദൂസരീ ശാദീ കരീ ഉസകേ പാസ ഛഃ ബച്ചേ പഹലേ സേ ഥേ। ഹോ ഗഏ ഛഃ ഔര തീന നൌ। ദോ ഇനകീ കൃപാ സേ ഔര ഹോ ഗഏ।
—കുല്ല ഗ്യാരൈ! അച്ഛാ ഫിര?
—ഗ്യാരഹ ബച്ചോം കാ ലാലന-പാലന കൈസേ ഹോ। ദൂസരീ ബീബീ കാ സബസേ ബഡാ ബച്ചാ ഖാതാ-കമാതാ ഹൈ। ശ്രീമാന ജീ നേ ഉസസേ പൈസേ മാംഗേ, വോ നട ഗയാ। ഏക തോ സൌതേലാ ബാപ ഊപര സേ പൈസാ മാംഗേ। ബസ ഇസീ തനാവ മേം ആകര ശ്രീമാനജീ നേ ഗലേ പര ഛുരീ ലഗാ ലീ।
—തൌ ജാമൈം ദിലചസ്പ ബാത കാ ഭഈ?
—ദിലചസ്പ ബാത യേ ഹുഈ ചചാ കി വോ ആദമീ ജോ ഗലേ പര ഛുരീ ലഗാകര സബകോ പരേശാന കര രഹാ ഥാ, ദയാ കാ പാത്ര ബന ഗയാ। പുലിസ-ഥാനേ കേ ലോഗ, ജോ പ്രായ: ദയാ നഹീം ജാനതേ, സബനേ ബഡീ മൌഹബ്ബത സേ ഉസകേ സാഥ ഫോടോ ഖിംചായാ। യാനീ, പുലിസ ഭീ ദിലവിഹീന നഹീം ഹോതീ। മുഝേ ഫോടോ ദേഖകര മജാ ആയാ। പുലിസ ഹമാരീ കിതനീ സഹൃദയ ഹൈ ജോ ഐസീ സ്ഥിതിയോം മേം, ജബ ആദമീ പരേശാന ഹോ, ദിലാസാ ഔര രാഹത ദേതീ ഹൈ। ഐസീ ഖബരോം കാ കോഈ ഫ൉ലോഅപ തോ ഹോതാ നഹീം കി വോ ആദമീ കഹാം ഗയാ, ഫിര ഉസകേ ബേടേ നേ ക്യാ കിയാ, ഗ്യാരഹ ബച്ചോം കാ ക്യാ ഹുആ, ദൂസരീ ബീവീ നേ ഉസകേ സാഥ ക്യാ സുലൂക കിയാ? ക്യാ വോ തീസരീ കീ തലാശ മേം നികല ഗയാ? ബൈരാഗീ യാ ഭഗോഡാ ഹോ ഗയാ? ക്യാ ഹുആ കുഛ നഹീം പതാ, ലേകിന ഇസ തരഹ കേ ദുഖോം കേ സാഥ ജീനേ വാലേ കിതനേ സാരേ പ്രാണീ ഹൈം। ഹര പ്രാണീ ഏക കഹാനീ ഹൈ ഔര ഉസമേം അഗര അംദര ഘുസോ തോ കിതനേ ഹീ ഉപന്യാസ ഹൈം। മുക്തിബോധ കഹാ കരതേ ഥേ കി മിട്ടീ കേ ഢേലേ മേം ഭീ കിരണീലേ കണ-കണ ഹൈം। ഠേലാ ചലാനേ വാലേ മേം ഭീ അപനീ ദീപ്തി ഹോതീ ഹൈ। ഛഃ ബച്ചോം കീ മാം കോ ജബ വഹ ബ്യാഹ കര ലായാ ഥാ തോ കൌന ജാനേ കി കിസനേ കിസ പര ഉപകാര കിയാ। ക്യാ തമന്നാഏം രഹീ ഹോംഗീ? ക്യാ വാദേ കിഏ ഹോംഗേ? കിതനേ ആശ്വാസന ദിഏ ഹോംഗേ? തനാവ ഹോതാ ഹൈ ഇസ ചീജ കാ കി ശാസന കിസകാ ചലതാ ഹൈ। ജബ ശാസന നഹീം ചല പാതാ തബ വ്യക്തി പരേശാന ഹോ ജാതാ ഹൈ ഔര ആത്മഘാതീ ഹോനേ ലഗതാ ഹൈ।
—ആത്മഘാത തേ ബുരീ കോഈ ചീജ നായം।
—ശ്രീമാനജീ നേ തോ സിര്ഫ നാടക കിയാ ഥാ, ലേകിന രോജഗാര കേ അഭാവ മേം യാ പരീക്ഷാ പരിണാമോം കേ തനാവ മേം ജോ കിശോര ഔര നൌജവാന ജീവന സേ ഹാര മാനകര ആത്മഹത്യാ കര ലേതേ ഹൈം വഹ സബസേ ദുഖദ ഹൈ। ഏക കുണ്ഡലിയാ ഛംദ സുന ലോ, ’ഹാരോ ജീവന മേം ഭലേ, ഹാര-ജീത ഹൈ ഖേല, ചാംസ മിലേ തബ ജീതനാ, കര മേഹനത സേ മേല। കര മേഹനത സേ മേല, കിംതു ഹമ ക്യാ ബതലാഏം, ഡരാ രഹീ ഹൈം, ബഢതീ ഹുഈ ആത്മഹത്യാഏം। ചമ്പൂ തുമസേ കഹേ, നിരാശാ ഛോഡോ യാരോ, നഹീം മിലേഗാ ചാംസ, ജിന്ദഗീ സേ മത ഹാരോ।
—രിജല്ട ആഇബേ ബാരേ ഐം। ബച്ചന കേ താഈം തേരീ സീഖ സഈ ഐ രേ!

ആംതരിക ഊഷ്മാ കീ കിരണേം

—ചൌം രേ ചമ്പൂ! തേരേ കിത്തേ ദോസ്ത ഔര കിത്തേ ദുസ്മന ഐം രേ?
—ചചാ, ദോസ്തീ ഔര ദുശ്മനീ കേ ബാരേ മേം മേരേ പിതാജീ ഏക ബാത കഹാ കരതേ ഥേ।
—ബതാ! ബോ തൌ ഹമേസാ അച്ഛീ ബാത കഹൌ കരതേ।
—ഉനകീ കഥനീ മേം ദോ ലോഗോം കാ സമ്വാദ കുഛ ഇസ തരഹ ഥാ കി മൈം അപനേ ദുശ്മന സേ പ്യാര കരതാ ഹൂം। കൌന ഹൈ തുമ്ഹാരാ ദുശ്മന? വഹീ ജോ മേരാ ദോസ്ത ഹൈ। കൌന ദോസ്ത? യേ പൂഛകര ക്യാ കരോഗേ മേരേ ദോസ്ത? ചചാ, ദോസ്തീ ഏക ഐസീ ചീജ ഹൈ, ജിസമേം ഏക ദീവാനീ ദുശ്മനീ കീ ദഖലംദാജീ ലഗഭഗ ബനീ രഹതീ ഹൈ। പ്യാരാ ദോസ്ത, പ്യാരാ ദുശ്മന ഹോതാ ഹൈ। ഛോടീ-മോടീ ചീജേം ആതീ രഹതീ ഹൈം, ജോ ദുശ്മനീ ജൈസാ ആഭാസ ദിലാതീ ഹൈം। വേ ആതീ ഹൈം ഏകാധികാര കീ പ്രവൃത്തി കേ കാരണ, ഈര്ഷ്യാഓം കേ കാരണ യാ മനോനുകൂല കാര്യോം കേ സമായോജന കേ അഭാവ കേ കാരണ, ലേകിന ഏക ബാര യദി ദോസ്തീ കീ ബുനിയാദ പഡ ജാതീ ഹൈ തോ പഡ ഹീ ജാതീ ഹൈ। ഭവന കീ മംജിലേം ഗിരതീ ഉഠതീ രഹ സകതീ ഹൈം। ബീജ പഡ ചുകാ ഹൈ തോ കഭീ ഭീ ഉസകാ കില്ലാ ഫൂട സകതാ ഹൈ। ചാര ദിന പഹലേ ദേഹരാദൂന സേ കവി സുരേന്ദ്ര ശര്മാ കേ സാഥ രേല സേ ദില്ലീ വാപസ ആയാ, സുബഹ പാംച ബജേ। ഡ്രാഇവര ഛുട്ടീ പര, രവിവാര കാ ദിന। അബ കഹാം ടൈക്സീ-സ്കൂടര ഢൂഢൂം। സുരേന്ദ്ര ജീ ബോലേ— ‘ചല മൈം ഛോഡ ദേതാ ഹൂം ബാഹര തക।’ മൈംനേ കഹാ കി യഹീം സേ ലേ ലേതാ ഹൂം। ഫിര ബഡേ പ്യാര സേ ഉന്ഹോംനേ കഹാ— ‘ചല ചായ പീ കേ നികല ജാനാ ഘര സേ।’ ചായ കേ പ്യാരേ പ്രസ്താവ സേ പുരാനീ ദോസ്തീ കീ കിരണേം ഫൂടതീ സീ ദിഖാഈ ദീം। വൈസേ മൈം ആമതൌര സേ ഘര ഹീ ലൌടനാ പസംദ കരതാ ഹൂം। കഹീം കിസീ കോ ഛോഡതേ ഹുഏ ഭീ ജാനാ ഹോ തോ ഉസകേ യഹാം ഭീ ചായ കേ ലിഏ നഹീം ഠഹരതാ। ഉനകേ പ്രസ്താവ മേം നര്മ ഗര്മീ ഥീ। ദോസ്തീ കേ ലിഏ ജരൂരീ ഹോതീ ഹൈ ഊഷ്മാ। വോ ഭീ അന്ദര കീ। ബാഹര കേ ദിഖാവേ കീ നഹീം। ദോസ്തീ മേം കോഈ ബാധ്യതാ നഹീം ഹോതീ। ആംതരിക ഊഷ്മാ ഹീ പരസ്പര ആകൃഷ്ട കരതീ ഹൈ। പഹുംച ഗഏ ജീ ഉനകേ ഘര। ഉന്ഹേം ഭീ നാഗപുര കേ ലിഏ തത്കാല ഹീ നികലനാ ഥാ। മൈം ചായ പീതേ-പീതേ സോചനേ ലഗാ കി ഘര ലൌടനേ കേ രാസ്തേ മേം ഏക ശൌക പൂരാ കിയാ ജാ സകതാ ഹൈ।
—കൌന സൌ സൌക രേ?
—അരേ, ഫോടോഗ്രാഫീ കാ ചചാ। ലംദന സേ ഏക ഡീ-നാഇംടീ നിക൉ന കൈമരാ ലേകര ആയാ ഥാ। മേരേ പുരാനേ ശൌക കേ പാസ നയാ ഉപകരണ ഥാ। അചാനക മന മേം ആയാ ഔര സുരേന്ദ്ര ജീ കോ ഭീ ബതായാ കി മൈം പുരാനീ ദില്ലീ കീ ഉന തംഗ ഗലിയോം മേം ജാനാ ചാഹതാ ഹൂം ജഹാം തീസ-ബത്തീസ സാല പഹലേ അപനേ യാര സലീമ കേ സാഥ ഘൂമേ ഥേ ഔര കവിതാ ലിഖീ ഥീ ‘ബൂഢേ ബച്ചേ’, ലേകിന ഢീലാഢാലാ കുര്താ പഹന കര ക്യാ ചുസ്ത ഫോടോഗ്രാഫീ കരേംഗേ, ചലോ വിചാര ത്യാഗതേ ഹൈം। കിസീ ദിന ശര്ട-ജീംസ മേം ആഏംഗേ। മൈംനേ ദേഖാ കി ദോസ്തീ കീ ഊഷ്മാ ഔര ബഢ ഗഈ, ഉന്ഹോംനേ അലമാരീ ഖോല ദീ, ‘ജോ അച്ഛീ ലഗേ പഹന ലേ।’ അരേ, ചചാ ബതാ നഹീം സകതാ ദോസ്തീ ജബ അന്ദര സേ ഫവ്വാരേ കീ തരഹ ഫൂടതീ ഹൈ തോ ഇസകീ ഹവാദാര ഫുഹാരോം മേം ഭീഗനാ ബഡാ അച്ഛാ ലഗതാ ഹൈ। മൈംനേ ഏക ടീ-ശര്ട പര ഹാഥ രഖാ। ഝട സേ ഉന്ഹോംനേ ഉതാര കര ദേ ദീ। കുര്താ അടൈചീ മേം, ടീ സമാപ്ത, ടീ-ശര്ട ശരീര പര, കൈമരാ കംധാസീന। പഹുംച ഗഏ തുര്കമാന ഗേട। ഫോന ഘുമായാ യാര സലീമ കോ ഔര യാര സലീമ കീ ആവാജ സേ ഭീ ആംതരിക ഊഷ്മാ കീ കിരണേം നികലീം।

അബ ഉനകീ ഉമ്ര സത്തര പാര ഹോ ഗഈ ഹൈ। ഘുടനേ ദര്ദ കരതേ ഹൈം। ആമതൌര സേ ടഹലനേ ഭീ നഹീം നികലതേ, ലേകിന ദോസ്തീ കീ ഊഷ്മാ നേ ഐസാ ജോര മാരാ ചചാ കി തീന ഘംടേ തക മേരേ സാഥ ഘൂമതേ രഹേ। ഘുടനേ കാ ദര്ദ പതാ നഹീം കഹാം ഗായബ ഹോ ഗയാ। ദോസ്തീ ഏക ഐസീ ചീജ ഹൈ ചചാ ജോ ഘുടന കോ ദൂര കര ദേതീ ഹൈ ഔര അഗര ഉസമേം ഘുടന ബഢ ജാഏ തോ ഘുടനേ ക്യാ സബ കുഛ ഖരാബ കര ദേതീ ഹൈ। ആദമീ ഘുടനേ ടേക ദേതാ ഹൈ। ദോസ്തീ നിസ്വാര്ഥ ഹോ ഔര വക്ത പര കാമ ആനേ കാ മാദ്ദാ രഖതീ ഹോ തോ കോഈ അര്ഥ രഖതീ ഹൈ। പന്ദ്രഹ സാല സേ സലീമ അപനേ ഘര ബുലാ രഹാ ഹൈ। മൈം ജാ നഹീം പായാ ഔര ജബ മിലേ തോ ഇതനാ ആനന്ദ ആയാ ചചാ കി മൈം ബതാ നഹീം സകതാ। പേശ ഹൈം തീന ദോഹേ, ദോസ്ത, പ്രിയംകര ബംധുസമ, സാഥീ, മന കാ മീത। ഹിതൂ, ഹിതൈഷീ, ശുഭൈഷീ, ഹമജോലീ, മനജീത! സംഗീ, സംഗതിയാ, സഖാ, സഹചര, സഖീ, അജീജ। ജിഗരീ, യാഡീ, യാര, യാ യാരാ മാദക ചീജ। ഹിതകാമീ സ്നേഹീ കഹോ, മിതവാ യാ കി ഹബീബ, മിത്ര ഭലേ മില നാ സകേ, ദില കേ രഹേ കരീബ।
—ഫോടൂ ഐംചേ?
—ഫേസബുക പര അപനേ ഹജാരോം ‘ദോസ്തോം’ കേ ലിഏ ചഢാ ഭീ ദിഏ।

ലകഡീ സേ തഗഡീ ആരീ

(കഹതേ ഹൈം കി ആരീ കേ പാസ ആംഖേം നഹീം ഹോതീം പര മനുഷ്യ കേ പാസ തോ ഹൈം।)

ജംഗല മേം ബംഗലേ
ബംഗലേ ഹീ ബംഗലേ
നഏ നഏ ബനതേ ഗഏ
ബംഗലേ ഹീ ബംഗലേ।

ബംഗലോം മേം ചാരോം ഓര
ജംഗലേ ഹീ ജംഗലേ
ഛോടേ-ഛോടേ ബഡേ-ബഡേ
ജംഗലേ ഹീ ജംഗലേ

ജംഗല സേ കാടീ ഗഈ
ലകഡീ ഹീ ലകഡീ,
ചീരീ ഗഈ പാടീ ഗഈ
ലകഡീ ഹീ ലകഡീ।

ചൌഖട മേം ദ്വാരോം മേം
ലകഡീ ഹീ ലകഡീ
ഫര്ശോം ദീവാരോം മേം
ലകഡീ ഹീ ലകഡീ।

മാനുസ നേ മാര ബഡീ
മാരീ ജീ മാരീ,
ലകഡീ സേ തഗഡീ ഥീ
ആരീ ജീ ആരീ।

ആരീ കേ പാസ ന ഥീം
ആംഖേം ജീ ആംഖേം,
കടതീ ഗഈം കടതീ ഗഈം
ശാഖേം ഹീ ശാഖേം।

ബഢതേ ഗഏ ബഢതേ ഗഏ
ബംഗലേ ഹീ ബംഗലേ,
ജംഗല ജീ ഹോതേ ഗഏ
കംഗലേ ഹീ കംഗലേ।

ഹരാ രംഗ ഛോഡ ഛാഡ
ഭൂരാ ഭൂരാ രംഗ ലേ,
ജംഗല ജീ കംഗലേ
യാ ബംഗലേ ജീ കംഗലേ?

യാദ രഖോ മൌത മുസ്കരാതീ നഹീം ഹൈ

(തുമ ഔര തുമ്ഹാരീ മൌത ഏക ഹീ ലഗ്ന മേം ജന്മ ലേതേ ഹൈം, പര മൌത പഹലേ മര സകതീ ഹൈ।)

കിസീ കീ ഉമ്ര കമ
കിസീ കീ ലംബീ ഹൈ,
ഔര മൌത മഹാസ്വാവലംബീ ഹൈ।
അപനാ നിര്ണയ സ്വയം ലേഗീ,
തുമ്ഹാരേ ചിംതാ കരനേ സേ
ന തോ ആഏഗീ
ന ആനേ സേ രുകേഗീ।
ചിംതാ കരകേ
സ്വയം കോ മത സതാഓ,
മൌത ജബ ഭീ ഫോടോ ഖീംചനാ ചാഹേ
മുസ്കരാഓ।
രൌനക ആ ജാതീ ഹൈ ഫോടോ മേം
തുമ്ഹാരീ ദോ സൈകിംഡ കീ മുസ്കാന സേ,
ജിംദഗീ ഭര മുസ്കുരാഓഗേ തോ
കഭീ നഹീം ജാഓഗേ ജാന സേ।

സുനോ! തുമ്ഹാരേ പൈദാ ഹോതേ ഹീ
തുമ്ഹാരീ മൌത ഭീ പൈദാ ഹോ ജാതീ ഹൈ।
ഠീക ഉസീ ഘഡീ ഉസീ മുഹൂര്ത
ഉസീ ലഗ്ന ഉസീ വക്ത
തുമസേ കഹീം ജ്യാദാ മജബൂത ഔര സഖ്ത।
യാദ രഖനാ മൌത മുസ്കരാതീ നഹീം ഹൈ,
കോയല കീ ബോലീ മേം ഗാതീ നഹീം ഹൈ।
വഹ തോ ചീല-ഗിദ്ധ കഉഓം കീ തരഹ
സിര പര മംഡരാതീ ഹൈ
ഹംസീ ഉസേ ആതീ നഹീം ഹൈ।
ദാംത ഫാഡേ ജബ വോ തുമ മുസ്കുരാഓ,
ഔര ജബ ദഹാഡേ തുമ ഗുനഗുനാഓ।

വൃദ്ധാവസ്ഥാ തക
അപനീ താകത ഖോനേ സേ
വോ ഖോഖലീ ഹോ ജാഏഗീ,
ഉസകേ ദാംത ബര്ഫ കീ തരഹ
പിഘല ജാഏംഗേ
ഔര വോ പോപലീ ഹോ ജാഏഗീ।

തുമ ഫിര ഭീ മുസ്കുരാതേ രഹേ
തോ തുമസേ ബുരീ തരഹ ഡര ജാഏഗീ,
തുമ്ഹാരീ മൌത തുമ്ഹാരേ സാമനേ ഹീ
മര ജാഏഗീ।

യുവാ കാ ഉല്ടാ വായു

(യുവാ ഹവാഓം ഔര ധാരാഓം കേ വിപരീത ചലകര ഭീ മംജില പാതേ ഹൈം।)

യുവാ കാ ഉല്ടാ വായു
വായു മാനേ ഹവാ,
ഹവാ കാ ഉല്ടാ വാഹ
ബസ യഹീ യുവാ കീ ചാഹ।
ചാഹിഏ
വാഹ, വാഹ, വാഹ।

ദില കേ അരമാനോം കേ
പംഖ നികല ആഏ ഹൈം,
ഉഡനാ സീഖ ലിയാ ഹൈ
യോം പര ഫൈലാഏ ഹൈം।
ബാദല കേ ഊപര ജോ
ഫൈലാ നീലഗഗന ഹൈ,
ഉഡനേ കീ മസ്തീ മേം
മന ഹോ രഹാ മഗന ഹൈ।
അച്ഛാ ലഗേ ന സൂരജ
ഗര വോ ദേതാ കോഈ സലാഹ।
വാഹ ജീ
വാഹ, വാഹ, വാഹ।

ധരതീ കീ ഗോദീ സേ
നികലീ തരുണാഈ ഹൈ
ബാഹര ആകര ഖുല കര
ലേതീ അംഗഡാഈ ഹൈ।
സംകല്പോം കീ മാലാ
ഇസനേ ആജ പിരോഈ,
ബഹതാ യേ പാനീ ഹൈ
രോക ന പാഏ കോഈ।
മുശ്കില ഹൈ ജോ മംജില
ഇസനേ പകഡീ ഹൈ വോ രാഹ।
ബോലിഏ
വാഹ, വാഹ, വാഹ!

ഖോപഡീ കീ ഖപരൈല തലേ

—ചൌം രേ ചമ്പൂ! സുനീ ഐ കൈ തൈനൈം കോഈ കബതാ ലിഖീ ഐ, ദോ അപരൈല ഔര നൌ അപരൈല കേ ബാരേ മേം, കാ ലിഖീ ഐ?
—ചചാ, ലിഖ ദീ, ഭേജ ദീ, ഛപ ഗഈ। താജാ കവിതാ യാദ ഥോഡേ ഹീ രഹതീ ഹൈ।
—അരേ, ഹമേഊം ബതായ ദൈ ലല്ലാ!


—ചചാ, കവിതാ മേം പൂഛാ ഗയാ ഥാ കി ദോ അപ്രൈല ഗ്യാരഹ കാ ഇംഡിയാ ഗേട ഔര നൌ അപ്രൈല ഗ്യാരഹ കാ ജംതര-മംതര। ബതാഇഏ ഇനമേം ക്യാ സമാനതാഏം ഥീം ഔര ക്യാ ഹൈ അംതര? ഹമനേ കഹാ അച്ഛാ ഹൈ ആപകാ പ്രശ്ന, സമാനതാ യേ ഹൈ കി ദോനോം മേം ഥാ ജീത കാ ജശ്ന। ഫിര ഖോപഡീ കീ ഖപരൈല മേം ദോ ഔര നൌ അപ്രൈല കേ ബാരേ മേം ഔര ബാതേം ആതീ രഹീം। ദോ കോ ജീത കാ ജശ്ന ഇസലിഏ മനായാ ഗയാ ക്യോംകി കോശിശ സഫല ഹുഈ ഥീ ദേശ മേം വര്ല്ഡ കപ ലാനേ കീ, ഔര ദൂസരാ നൌ താരീഖ കോ ഇസലിഏ മനായാ ഗയാ ക്യോംകി സമഝാ ഗയാ ജൈസേ കോശിശ സഫല ഹോ ഗഈ ദേശ കേ കപ സേ ഭ്രഷ്ടാചാര കോ ഭഗാനേ കീ। ദോനോം മേം അകസ്മാത യുവാ വര്ഗ സാമനേ ആയാ സമൂചാ, ദോനോം മേം തിരംഗാ ഹുആ ഊംചാ, ലേകിന ചചാ ദോനോം മേം ഉല്ലാസ ഔര ആവേഗ കാ മിലാ-ജുലാ മിശ്രണ ഥാ। ദോനോം കോ ബാരീകീ സേ സമഝനാ ജരൂരീ ഹൈ।
—അരേ, തൂ തോ കബതാ സുനാ, ഭാസന മതീ ഝാഡ।
—മൈംനേ കവിതാ മേം ആഗേ യഹീ തോ കഹാ ഥാ കി ദോനോം സ്ഥാനോം പര ഹാഈ ഥാ ഭാവനാഓം കാ വോല്ടേജ। ദോനോം കോ മിലീ ചകാചക മീഡിയാ കവരേജ। ദോനോ ടീആരപീ ബഢാഊ ഥേ। മോബാഇല കമ്പനിയോം കേ മുനാഫേ ഗജബഢാഊ ഥേ।
—ജേ ലായൌ ന ഹകീകത!
—ചചാ ഹകീകത യേ ഹൈ കി മൈം അപനീ കവിതാ മേം ഹകീകത ഹീ ലാതാ ഹൂം। മൈംനേ കഹാ കി യുവാ ഊര്ജാ കേ സാഥ ഖഡീ ഥീ ഹര പീഢീ। ദോനോം മൈദാന സമതല, ബിനാ സീഢീ।
—സോ കൈസൈ ഭൈയാ?
—ഇസലിഏ ചചാ, കി ഭീഡ ജുടാനേ കേ ലിഏ ന തോ ബസ ലാഈ ഗഈം ഔര ന മചാന ബനാഏ ഗഏ। കോഈ പൂര്വ-പ്രായോജന നഹീം ഹുആ। ജംതര-മംതര പര ലഗഭഗ രോജാനാ ധരനേ-പ്രദര്ശന ഹോതേ ഹൈം। കഭീ ബാല മജദൂരീ ഉന്മൂലന കേ ലിഏ, കഭീ നാരീ ഉത്പീഡന കേ ഖിലാഫ। ദസ-പന്ദ്രഹ ബുദ്ധിജീവീ ഝോലാ ടാംഗേ വഹാം ആ ജാതേ ഥേ। പ്രൈസ വാലോം കീ നിഗാഹ പഡീ, പഡീ, ന പഡീ, ലേകിന യഹാം തോ ഭീഡ ജുട ഗഈ ബഹുത ബഡീ। മീഡിയാ കേ കാരണ ഭീഡ ആഈ, ഭീഡ കേ കാരണ മീഡിയാ ആയാ। സബ കുഛ അപ്രത്യാശിത സാ ലഗാ। ജിന ലോഗോം നേ ഭീ അന്നാ കോ യേ രായ ദീ, വേ ദേശ കോ ബഹുത ഗഹരാഈ സേ സമഝനേ വാലേ ലോഗ ഥേ। വേ ജാനതേ ഥേ കി നൌജവാനോം കീ ഭാവനാഓം കോ കൈസേ ഉദ്രേകിത കിയാ ജാ സകതാ ഹൈ। ഉസ്താദ ഥേ ടേലീവിജന കേ രണനീതിജ്ഞ। ഉസ്താദ ഥേ കുചലേ ഹുഏ രാജനീതിജ്ഞ। ബഡേ ഉസ്താദാനാംദാജ മേം ജോഡ-ഘടാനാ ഹുആ। ചൂംകി ഭ്രഷ്ടാചാര ഹൈ ഹമാരേ ദേശ കീ ഏക പാവന-പവിത്ര-പുനീത സചാഈ, ഇസീലിഏ നഈ പീഢീ ജജ്ബാത മേം ആഈ। ഉസകോ ആനാ ഹീ ഥാ। ദോനോം മൈദാന സമതല ഥേ। സമതല ഇസലിഏ ബതാഏ കി പഹലേ മേം ഉല്ലാസ കാ സരലീകരണ ഥാ ദൂസരേ മേം ആവേഗ കാ സരലീകരണ ഔര യേ സാരാ കാ സാരാ ഗരീബ കേ ലിഏ ഏക ജടില സമീകരണ ഥാ।
—ഫിരകിത്തീ ഭാസന ദൈന ലഗ്യൌ!


—ചചാ, തുമ സമഝേ ഹീ നഹീം! മൈം ഭാഷണ മേം കവിതാ ഔര കവിതാ മേം ഭാഷണബാജീ കരതാ ഹൂം। സമാനതാ തോ ബതാ ദീം, അംതര യേ ഥാ കി ദോ അപ്രൈല കോ ക്രികേട കേ ബഹാനേ ഭരപൂര നര്തന കാ മൌകാ ഥാ ഔര നൌ കോ സരകാര കാ ബാഉംഡ്രീ മേം അന്നാ കാ പരിവര്തനകാമീ ചൌകാ ഥാ। അന്നാ നേ കോഈ ഛക്കാ നഹീം മാരാ। സരകാര കീ ബാഉംഡ്രീ മേം ഹീ രഹകര, ചൌകാ മാരകര, ചൌംകാ ദിയാ ചാര ദിന മേം, വരനാ സരകാര കേ ചൌകാ-ചൂല്ഹാ ബന്ദ ഹോനേ കീ നൌബത ആ ജാതീ। സരകാര ജാനതീ ഹൈ കി അച്ഛാ നര്തന ഔര സച്ചാ പരിവര്തന യുവാ പീഢീ ഹീ കര സകതീ ഹൈ, ഇസലിഏ സമഝദാരീ സേ കാമ ലിയാ। അകഡ കീ ജകഡബന്ദീ ഛോഡ ദീ। കപില ജീ ഭീ ഠീക കഹതേ ഹൈം കി യഹ ബില ദേശ കീ സാരീ സമസ്യാഏം തോ നഹീം സുലഝാ ദേഗാ। കോഈ ഭീ ബില പാസ ഹോഗാ, സംവിധാന കേ ദായരേ മേം രഹകര ഹീ തോ ഹോഗാ। ലോകപാല ഔര ജനലോകപാല കേ ഊപര ഭീ കോഈ ഹോഗാ കി നഹീം। ഊപര രഹേഗാ സംവിധാന। ഔര യേ അന്നാ ഹജാരേ, ക്യോം ലഗതേ ഹൈം പ്യാരേ? ഇസലിഏ കി സബകോ ലഗതാ ഹൈ കി ജിതനാ ധവല ഉനകീ ടോപീ ഔര കുര്തേ കാ രംഗ ഹൈ, ഉതനാ ഹീ ദൂധ ധുലാ ഉനകാ അംതര-ബഹിരംഗ ഹൈ। ടീവീ മേം സബനേ ദേഖാ കി അന്നാ കീ ടോപീ പര കുഛ മക്ഖിയാം ബൈഠ ജാതീ ഹൈം, ഇസലിഏ മൈം ഉനസേ കഹൂംഗാ കി സാരേ ‘വാമ’ദേവോം, ‘രാമ’ദേവോം, ‘നാമ’ദേവോം, ‘ദാമ’ദേവോം, ‘കാമ’ദേവോം ഔര ‘താമഝാമ’ദേവോം സേ ബചനാ! ഐസീ ഹോ തുമ്ഹാരീ വ്യൂഹ-രചനാ।
—സന ഗ്യാരഹ കീ നൌ ഔര ദോ അപരൈല കീ ബാത സുന ലഈം, അബ നൌ ദോ ഗ്യാരൈ ഹൈ ജാ।

ദരോഗാ ജീ സമഝ നഹീം പാഏ

(സമഝദാര ഭാഷാ കഈ ബാര നാസമഝീ കീ ജനനീ ബന ജാതീ ഹൈ।)
ഹാഏ ഹാഏ!
ദരോഗാ ജീ
കുഛ സമഝ നഹീം പാഏ!

ആശ്ചര്യ മേം ജകഡേ ഗഏ,
ജബ സിപാഹീ നേ
ഉന്ഹേം ബതായാ—
രാമസ്വരൂപ നേ ചോരീ കീ
ഫലസ്വരൂപ പകഡേ ഗഏ।

ദരോഗാ ജീ ബോലേ—
യേ ക്യാ രഗഡാ ഹൈ?
രാമസ്വരൂപ നേ ചോരീ കീ
തോ ഭലാ
ബിനാ ബാത ഫലസ്വരൂപ കോ
ക്യോം പകഡാ ഹൈ?
സിപാഹീ
ബാര-ബാര ദോഹരാഏ—
രാമസ്വരൂപ നേ ചോരീ കീ
ഫലസ്വരൂപ പകഡേ ഗഏ।
പകഡേ ഗഏ ജീ പകഡേ ഗഏ
പകഡേ ഗഏ ജീ പകഡേ ഗഏ!

ദരോഗാ ഭീ ലഗാതാര
ഉസ പര അകഡേ ഗഏ।

ദൃശ്യ ദേഖകര
മൈം അചംഭിത ഹോ ഗയാ,
ലാപരവാഹീ കേ
അപരാധ മേം
ഭാഷാ-ജ്ഞാനീ സിപാഹീ
നിലംബിത ഹോ ഗയാ।

ദോനോം ഘരോം മേം ഫരക ഹൈ

(ഘര സാഫ-സുഥരാ രഖേം തോ ആംഗന മേം ഖുശിയാം ഥിരകതീ ഹൈം।)


ഫരക ഹൈ, ഫരക ഹൈ, ഫരക ഹൈ,
ദോനോം ഘരോം മേം ഫരക ഹൈ।

ഹവാ ഏക മേം സാഫ ബഹേ,
പര ദൂജേ മേം ഹൈ ഗന്ദീ,
ദൂജേ ഘര മേം നഹീം
ഗന്ദഗീ പര കോഈ പാബംദീ।
യഹാം ലഗതാ ഹൈ കി ജൈസേ നരക ഹൈ।
ദോനോം ഘരോം മേം ഫരക ഹൈ।

പഹലേ ഘര മേം സാഫ-സഫാഈ,
യേ ഘര കാശീ കാബാ,
യഹാം ന കോഈ രഗഡാ-ടംടാ,
നാ കോഈ ശോര ശരാബാ।
ഇസീ ഘര മേം സുഖോം കാ അരക ഹൈ।
ദോനോം ഘരോം മേം ഫരക ഹൈ।
ഗംദീ ഹവാ നീര ഭീ ഗംദാ,
ദിന ഭര മാരാമാരീ,
ബിനാ ബുലാഏ ആ ജാതീം,
ദൂജേ ഘര മേം ബീമാരീ।
ഇസ ഘര കാ തോ ബേഡാ ഗരക ഹൈ।
ദോനോം ഘരോം മേം ഫരക ഹൈ।

ഗര ഹമ ചാഹേം
അച്ഛീ സേഹത,
ജീവന ഹോ സുഖദാഈ,
തോ ഫിര ഘര കേ ആസപാസ,
രഖനീ ഹൈ ഖൂബ സഫാഈ।
സാഫ ഘര മേം ഖുശീ കീ ഥിരക ഹൈ।

ഫരക ഹൈ, ഫരക ഹൈ, ഫരക ഹൈ,
ദോനോം ഘരോം മേം ഫരക ഹൈ।

പ്രഥമാംക വിമോചന

മധ്യോത്തരീ കലാ സംഗമ

ലോക കലാ വ സംസ്കൃതി കീ തിമാഹീ

സംപാദക : അശോക ചക്രധര

ഇസ അംക മേം

ഇസ അംക മേം ജഹാം ഏക ഓര ഗവേഷണാത്മക ആലേഖ ഹൈം വഹീം ദൂസരീ ഓര കവിതാഏം ഔര കഹാനിയാം ഭീ ഹൈം। ബ്രജ കേ ലോകനൃത്യോം, മുഹൂര്ത, ലോകധര്മീ നാട്യ പരംപരാ, ആല്ഹാ, ബിരഹാ, നൌടംകീ, ബുംദേലഖംഡ കേ പാരംപരിക ലോക-ചിത്രാംകന, ലോക കലാഓം മേം സ്ത്രിയോം കീ ഭാഗീദാരീ, പ്രയാഗ, നിമാഡ, സോനഭദ്ര കേ സാംസ്കൃതിക സംദര്ഭ, ബൂംദീ കീ കലാ, ഇലാഹാബാദ സംഗ്രഹാലയ ഔര ആലോക പുരാണിക കാ യാത്രാ വൃത്താംത, കുംഅര ബേചൈന ഔര വിഷ്ണു സക്സേനാ കേ ഗീത, നീലിമ കുമാര, സുധീര, മഹേശ്വര കീ കവിതാഏം, നരേശ ശാംഡില്യ ഏവം ഡ൉. സോമദത്ത ശര്മാ കേ ദോഹേ ആപകോ സമകാലീന കവിതാ സേ രൂബരൂ കരാഏംഗേ തഥാ പ്രദീപ ചൌബേ കീ വ്യംഗ്യ ഛണികാഏം ഗുദഗുദാഏംഗീ ഔര ഭീ ബഹുത കുഛ മിലേഗാ ആപകോ ഇസ അംക മേം।

ദിനാംക : 12 അപ്രൈല, 2011 സമയ : 6.30 ബജേ, സായം

പ്രേക്ഷാഗാര : ഇംഡിയാ ഹൈബിടേട സേംടര, നഈ ദില്ലീ

സാഥ ഹീ പാര്വതീ ബാഉല പ്രസ്തുത കിയാ ജാഏഗാ