(രംഗകര്മീ, നിര്ദേശക ഔര കവി അലഖനംദന കാ പിഛലേ ദിനോം ഭോപാല മേം നിധന ഹോ ഗയാ। ഉനകേ സംബംധ മേം വിഖ്യാത സാഹിത്യകാര ജ്ഞാനരംജന നേ ഏക മഹത്വപൂര്ണ സംസ്മരണ ആലേഖ ലിഖാ ഹൈ। യഹ ആലേഖ നാഗപുര സേ പ്രകാശിത ലോകമത മേം 26 ഫരവരീ കോ പ്രകാശിത ഹുആ ഹൈ।)
രംഗകര്മീ, നിര്ദേശക ഔര കവി അലഖനംദന നേ ചാര ദശകോം തക നിരംതര രംഗകര്മ കരതേ ഹുഏ അനേക ബേജോഡ നാടകോം കീ പ്രസ്തുതിയാം ദേശ ഭര മേം കീ ഹൈം। ഉന്ഹേം സംഗീത നാടക അകാദമീ കാ സര്വോച്ച സമ്മാന ഭീ മിലാ ജോ ഇസീ വര്ഷ മാര്ച മേം ദില്ലീ മേം ദിയാ ജാനാ ഥാ, പര മൃത്യു നേ ഇസേ സംഭവ നഹീം ഹോനേ ദിയാ। ഇസീ 12 ഫരവരീ കോ മാത്ര 64 വര്ഷ കീ ഉമ്ര മേം, ഭോപാല മേം ഉനകാ നിധന ഹുആ। ദേശ ഔര മധ്യപ്രദേശ മേം ഇസ നിധന സേ രംഗ കര്മിയോം കോ ഗഹരാ ആഘാത ലഗാ ഹൈ। ഉനകേ അപനേ രംഗ-മംഡല കേ അനഗിനത സദസ്യ ഔര പൂരാ വക്തീ കാര്യകര്ത്താ ഗഹരേ ശോക മേം ഹൈം। ഭോപാല കേ ഭാരത-ഭവന സേ ബാഹര സ്വതംത്ര രൂപ സേ നാടകോം കാ മംചന കരനാ ഔര ശ്രമജീവീ തരീകേ സേ 'നട ബുംദേലേ' നാമ കീ രംഗ സംസ്ഥാ കോ രാഷ്ട്രീയ പഹചാന ദേനാ ഏക ഐസാ ചുനൌതീപൂര്ണ കാമ ഥാ ജിസേ അലഖനംദന നേ ബഖൂബീ സംഗഠിത ഔര സംപാദിത കിയാ। ജബകി അപാര സാധനോം കേ ബാവജൂദ ഭാരത-ഭവന അപനാ രംഗമംഡല നഹീം ചലാ പായാ। ഹമ സഭീ ജാനതേ ഹൈം കി ഹിന്ദീ മേം മൌലിക നാടകോം കീ ലമ്ബീ കമീ, സാധനോം കാ അഭാവ, ഔര ഘടതേ ദര്ശകോം കീ പരിസ്ഥിതിയോം കേ കാരണ നിരംതര രംഗ-കര്മ കരനാ അബ മുശ്കിലോം ഭരാ കാമ ഹൈ। ഇസലിയേ അലഖനംദന ജൈസേ സക്രിയ രംഗകര്മീ കീ മൌത ഏക ബഡാ സാംസ്കൃതിക ആഘാത ഹൈ।
അലഖനംദന മജബൂത കാഠീ കേ സ്വസ്ഥ ഔര സകാരാത്മക വ്യക്തി ഥേ। ശരീര പുഖതാ ഔര കസരതീ ഥാ। കിശോര അവസ്ഥാ സേ ഹീ ഭാരതീയ ഭാഷാഓം കേ സാഹിത്യ ഔര ഖാസതൌര പര ലോക-നാട്യ കീ പഢാഈ കരനേ ലഗേ ഥേ। വേ ഉദാര വാമപംഥീ ഥേ, ആത്മഹത്യാ കേ വിരുദ്ധ ഥേ, ലേകിന ആജീവന കഠോര പരിശ്രമ ഔര രംഗകര്മ കീ ലഗാതാര രാത-ദിന ജാഗതീ ദിനചര്യാഓം ഔര മുഠഭേഡോം നേ ഉന്ഹേം പതാ ഹീ നഹീം ചലാ, ധീരേ-ധീരേ തോഡ ദിയാ। ഉനകേ ഫേംഫഡേ തബാഹ ഹുഏ ഔര ചൌബീസ ഘംടോം കീ ആക്സീജന ഉന്ഹേം ലഗ ഗഈ। ഉന്ഹേം 'ഫാഇബ്രോസിസ ഓഫ ലംഗ്സ' കീ ബീമാരീ ഥീ। ഉപചാര ബഹുത ഹുആ പര ചാരാഗര ഹാര ഗയേ। അലഖനംദന 1948 മേം ബിഹാര കേ ലഡാകൂ ജിലാ ഭോജപുര മേം പൈദാ ഹുഏ ഔര ഫരവരീ 2012 മേം ഉനകാ നിധന ഹുആ। ബിഹാര സേ വിസ്ഥാപിത ഹോകര വേ ഛത്തീസഗഢ, സരഗുജാ ഔര ബുംദേലഖണ്ഡ കേ ഇലാകോം മേം ബാര-ബാര ജാതേ രഹേ। ഇന ഇലാകോം സേ ഉനകാ ഗഹരാ ലഗാവ ഔര പ്രേമ ഥാ। ഉനകീ സമൂചീ ബുനാവട മേം ജോ മിശ്രണ ഥാ വഹ ഇസീ ഘുമംതൂ ആചരണ കാ പരിണാമ ഥാ। വേ ഭോജപുരീ ബോലനാ കഭീ നഹീം ഭൂലേ, ജബകി ഉനകാ അംതിമ ലേണ്ഡസ്കേപ ബുംദേലഖണ്ഡ ഹീ ബനാ। ജബലപുര ആകര വേ സ്ഥിര ഹുഏ ഔര പ്രാണ പ്രണ സേ കാമ കരനാ ശുരൂ ഹുആ। ഉനകീ കായാ മേം ജോ ഭാഷാ തൈര രഹീ ഥീ വഹ സംഘര്ഷശീല ഹിന്ദീ പട്ടിയോം മേം ഹീ തൈയാര ഹുഈ ഥീ। അലഖനംദന കുംഭകാര കേ ചാക കീ തരഹ അവിരാമ അപനേ ജീവന കോ ചലാതേ രഹേ। ഉന്ഹോംനേ നാടക കിയേ ഭീ ഔര ലിഖേ ഭീ।
ഭോജപുര സേ ജബലപുര
മേരീ അലഖനംദന സേ മുലാകാതേം 1970 കേ ആസപാസ ശുരൂ ഹുഈം। മുഝേ ഇലാഹാബാദ സേ ആയേ 10 വര്ഷ ഹോ ചുകേ ഥേ ഔര ജബലപുര ശഹര കീ ആത്മാ കോ ഹമനേ പകഡ ലിയാ ഥാ। യഹീ വഹ സമയ ഥാ ജബ അലഖ മേം നാടകോം കാ കീഡാ പൈദാ ഹുആ। ഉസനേ ആരംഭിക ദിനോം മേം നൌടംകീ, രാമലീലാഏം ഖൂബ ദേഖീം ഔര ആധുനിക നാടകോം കീ തരഫ ഉസകാ രുഝാന ബഢ നേ ലഗാ ഥാ। വഹ ചൌബീസ ഘംടാ ബേചൈന പ്രാണീ ഥാ ഔര നീംദ മേം ഭീ സംവാദ ബോലതേ-ബോലതേ ഉഠ ബൈഠതാ ഥാ। വഹ സതപുലാ (ജബലപുര കാ ഏക അംചല ജഹാം സേ ആര്ഡിനേംസ ഫേക്ട്രീ ഇസ്ടേട ദ്യാുരൂ ഹോതീ ഥീ ഔര ജഹാം ശ്രമികോം കേ ക്വാര്ടര്സ ഭീ ഥേ) സേ ശഹര കേ മധ്യ തക ഹാംഫതാ ഹുആ, മിലന കീ ഉതാവലിയോം കേ സാഥ, യുവകോം കീ തരഹ കഭീ സായകില സേ കഭീ പൈദല ആതാ ജാതാ ഥാ। ബീച മേം കഭീ ഘമാപുര മേം കഹാനീകാര രാജേന്ദ്ര ദാനീ സേ ഭീ ബൈഠക കരതാ ഥാ। ഉസകീ ആവാരഗീ സോദ്ദേശ ഥീ। ശാമോം കാ വാര്താലാപ, മിത്ര മിലന, കാര്യ-യോജനാഏം, ദേര രാത തക നാടകോം കാ പാഠ, രിഹര്സല ആദി ഹോതേ രഹതേ ഥേ। ഉസ സമയ തക നഈ പീഢീ പര ഹരിശംകര പരസാഈ കാ ജാദൂ ചഢ നേ ലഗാ ഥാ। വിനോദ കുമാര ശുക്ല ഔര നരേശ സക്സേനാ കോ ശഹര ഛോഡ കര ഗയേ ഹുഏ ലഗഭഗ ഏക ദശക ഹോ രഹാ ഥാ। മുക്തിബോധ കീ മൃത്യു ഹോ ചുകീ ഥീ, ലേകിന ഉനകേ സൃജന കാ സായാ ശഹര പര ജബരദസ്ത രൂപ സേ മംഡരാ രഹാ ഥാ। പരസാഈ കീ ഉപസ്ഥിതി ഔര മുക്തിബോധ കീ അനുപസ്ഥിതി നേ ഛാത്രോം, അധ്യാപകോം, ലേഖകോം, പത്രകാരോം ഔര രംഗ-കര്മിയോം കോ ഉത്തേജിത കിയാ ഹുആ ഥാ। ഭോജപുര കേ ബാദ ഏക നയാ അലഖനംദന ജബലപുര മേം പൈദാ ഹോ രഹാ ഥാ। തീസ സാല വഹ ജബലപുര മേം രഹാ ഔര തീസ സാല ഭോപാല മേം। ശുരൂആത ഉസകീ ജബലപുര മേം ഹുഈ ഔര അംത ഭോപാല മേം। രാജധാനീ മേം, സര്വസാധാരണ സേ ജുഡേ രംഗ-കര്മ ഔര ലോകപ്രിയ രംഗമംച കീ വജഹ സേ വഹ നാടക കേ സംസാര കാ സിരമൌര ബനാ ഔര മുഖയമംത്രീ, സംസ്കൃതി മംത്രീ കോ ഭീ ഉസകാ ഗുണഗാന കരനാ പഡാ। ജബകി ഉസകീ ശവയാത്രാ മേം അഭിനേതാ, രാജനൈതിക-സാംസ്കൃതിക കാര്യകര്ത്താ, ലേഖക, ദര്ശക, സ്തംഭകാര ഔര ഹിന്ദീ-ഉര്ദൂ കീ ദുനിയാ കേ ബഹുത സേ ലോഗ ശാമില ഥേ।
കാരംത കാ സാഥമേരീ മുലാകാതേം ഉസസേ സാതവേം-ആഠവേം ദശക മേം ഖൂബ ഹുഈം ഔര ജല്ദീ ഹീ ഹമ ഏക ദൂസരേ കേ സാഥീ ഹോ ഗയേ। ഉസകേ ഭീതര മുഝേ അപനാ ആവാരാപന നജര ആതാ ഥാ। ഇലാഹാബാദ സേ ഉഖഡ ജാനേ കേ ബാദ മൈം ജബലപുര മേം അപനേ ഠികാനേ ബനാ രഹാ ഥാ। ഉന ദിനോം ജബലപുര ബഹുത ഹീ ഖൂബസൂരത ഔര ശാനദാര ഥാ, സാംസ്കൃതിക രൂപ സേ ഖൂബ സമ്പന്ന। ഇസീ വജഹ സേ മൈം ഏക ആംശിക കമ്യൂനിസ്ട ബന സകാ। ഹമനേ മില-ജുലകര വിവേചനാ ജൈസീ രംഗ-സംസ്ഥാ കാ നിര്മാണ കിയാ, ജിസനേ അബ അപനീ കീര്തി കേ 50 വര്ഷ പൂരേ കര ലിയേ ഹൈം। ഇസീ സമയ അലഖനംദന ഏക പക്കാ യുവക ഹുആ ഔര ഉസനേ മധ്യപ്രദേശ ഔര ഛത്തീസഗഢ കേ ലോക-നാട്യോം, ലോക-സംഗീത കാ ഗഹരാ അധ്യയന കര ലിയാ ഥാ, ജിസ വജഹ സേ ബാദ മേം വഹ അപനേ രംഗമംച പര കാവ്യാത്മക-ബിംബോം കീ രചനാ ഔര ലോകതത്വോം കാ പനരാവിഷ്കാര ഔര നവാചാര കേ ലിയേ ചര്ചിത ഹോ സകാ। ഇസീ ആധാരഭൂമി കീ വജഹ സേ അലഖനംദന കോ ഭാരത-ഭവന മേം രഹതേ ഹുഏ കാരംത ജൈസേ വിശ്വവിഖ്യാത നിര്ദേശക കാ ന കേവല സാഥ മിലാ ബല്കി ഉനകേ മാഹിര രംഗ-സംഗീത കാ അനുഭവ ഭീ മിലാ। വിദിത ഹോ കി ഭാരത-ഭവന കേ രംഗമംഡല മേം അലഖനംദന ആഠ സാലോം തക ബ. വ. കാരംത കേ സഹായക നിര്ദേശക രഹേ। കാരംത കേ ബാദ അലഖ സര്വോച്ച നിര്ദേശക പദ പര ജാനേ കേ ലിയേ പൂരീ യോഗ്യതാ രഖനേ ബാവജൂദ ഉസസേ ഇസലിയേ വംചിത രഹേ കി ഉന ദിനോം കേ ഏക ജാനേ-മാനേ സംസ്കൃതി-ജാര നേ ഐസീ സംഭാവനാ സേ ഉന്ഹേം വംചിത കര ദിയാ।
ജബലപുരിയാ ശുരുആത
സാതവേം ദശക കേ അംതിമ ദൌര മേം ജബലപുര കീ അപനീ രക്ഷാ-മംത്രാലയ കീ അച്ഛീ ഖാസീ നൌകരീ ഛോഡ കര പൂരാ വക്തീ രംഗ കര്മ കരനേ കീ ബാത അലഖ മുഝസേ ഹമേശാ കരതേ ഥേ। മൈം ഉന്ഹേം രോകതാ ഥാ പര വേ നഹീം മാനേ। ഉന്ഹോംനേ ചുപചാപ അംതിമ നിര്ണയ കര ലിയാ। അലഖനംദന ഏക ബേചൈന, മേഹനതീ ഔര ജിദ്ദീ ആദമീ ഥാ। നിര്ണയ മേം ഉസകീ ഭാവുകതാ നഹീം ഥീ, മേരേ രോകനേ മേം ജരൂര ഥീ। കുഛ ഹീ ദിനോം പഹലേ ജബലപുര മേം പംകജ സ്വാമീ കോ ഏക സാക്ഷാത്കാര ദേതേ ഹുഏ, അലഖ നേ കഹാ ഥാ കി അഗര മുഝേ 250 വര്ഷ കാ ജീവന മിലേ തോ ഉതനേ ഹീ സമയ തക രംഗ കര്മ കരതേ ഹുഏ ഥകൂംഗാ നഹീം। ഇസലിയേ ഉസനേ നൌകരീ ഛോഡ ദീ ഔര ആജാദ ഹോ ഗയാ। വഹ ബില്കുല നിഡര ഥാ ഔര ലക്ഷ്യഭേദ കേ ലിയേ തത്പര ഥാ। ബാദ മേം ഉസനേ ഭോപാല കേ ഏക ബഡേ ഉര്ദൂ ശായര ഫജ്ല താവിശ കേ നാടക 'ഡരാ ഹുആ ആദമീ' കീ ശാനദാര യാദഗാര പ്രസ്തുതി കീ ഔര ജബലപുര മേം ഭീ 'വിവേചനാ' നേ ഇസകാ മംചന കിയാ।
ജഹാം തക മുഝേ യാദ ആതാ ഹൈ അലഖനംദന കീ ജബലപുരിയാ ശുരൂആത ഏക നുക്കഡ നാടക സേ ഹുഈ - 'ജൈസേ ഹമ ലോഗ'। ഇസേ ഹിന്ദീ കേ കഥാകാര ശശാംക നേ ലിഖാ ഥാ। ശശാംക തബ മനോവിജ്ഞാന കേ ഛാത്ര ഥേ ഔര ഉന്ഹേം ഇസ നാടക കോ സമയ പര ലിഖ ദേനേ കേ ലിയേ മൈംനേ ഏക കമരേ മേം ബംദ കര ദിയാ ഥാ। ഏക സ്ഥാനീയ രംഗ-സംസ്ഥാ 'കചനാര' കേ ലിയേ അലഖ നേ മശഹൂര നാടകോം, 'രംഗ ഗംധര്വ' ഔര 'തീന അപാഹിജ' കാ നിര്ദേശന കിയാ। വിവേചനാ കേ സാഥ ഉന്ഹോംനേ 'ദുലാരീ ബാഈ', 'ബകരീ', 'ഇകതാരേ കീ ആംഖ', 'ബഹുത ബഡാ സവാല', ഔര 'വേടിംഗ ഫര ദ ഗോഡോ' ജൈസേ ബഡേ നാടക കിയേ ഔര ഇന നാടകോം നേ ഖൂബ ധൂമ മചാഈ। ഇസീ ദൌരാന അലഖ നേ ധമതരീ, രായപുര, ബിലാസപുര ഔര ബാദ മേം അമ്ബികാപുര, രായഗഢ മേം ഐസീ കാര്യശാലാഏം കീം ജിനസേ സ്ഥാനീയ രംഗകര്മീ ഉഭര കര ആ സകേ। ആജ ഭീ വേ നാടക കേ ജീതേ-ജാഗതേ കേന്ദ്ര ബനേ ഹുഏ ഹൈം। യഹ 1975 സേ 1980 കാ സമയ ഥാ।
രാഷ്ട്രീയ പഹചാനഅലഖ കേ ജീവന കാ ദൂസരാ ദൌര ഉസകീ രാഷ്ട്രീയ പഹചാന കാ ഹൈ, ജിസമേം വഹ ജബലപുര സേ ഭോപാല പ്രവാസ പര ഗയാ ഔര പ്രമുഖതഃ വഹീം രഹ ഗയാ। ഉസ സമയ ഭാരത-ഭവന മേം രംഗമംഡല കാ താനാ-ബാനാ ബുനാ ജാ രഹാ ഥാ ഔര അലഖ ഉസകേ സംസ്ഥാപകോം, നിര്മാതാഓം മേം ഏക പ്രമുഖ വ്യക്തി ഥാ। ഉസനേ ലഗഭഗ ആഠ വര്ഷ തോ ദേശ കേ വിഖ്യാത ഔര മഹാന രംഗശില്പീ ബ. വ. കാരംത കേ സാഥ ഹീ കാമ കിയാ। കുല 16 വര്ഷ അലഖനംദന ഭാരത ഭവന മേം രഹാ। ഉസനേ 'ആധേ അധൂരേ', 'ക്ലര്ക കീ മൌത', 'ആഗരാ ബാജാര', 'ശസ്ത്ര സംതാന', 'ചംദാ ബേഡനീ', 'താമ്ര പത്ര', 'ജഗര മഗര അംധേര നഗര' ഔര 'ചാരപാഈ' ജൈസേ സഫല നാടകോം കീ പ്രസ്തുതി കീ। മോഹന രാകേശ, രാമേശ്വര പ്രേമ, ഹബീബ തനവീര, ത്രിപുരാരീ ശര്മാ ഔര മണി മധുകര കേ നാടകോം കേ അലാവാ ഉസനേ സ്വയം കേ ഭീ നാടക കിയേ। ഉസകാ ഏക ഖാസ കാമ യഹ ഥാ കി ഉസനേ ബച്ചോം കേ ലിയേ 10 സേ അധിക നാടകോം കീ പരികല്പനാ കീ ഔര ഉനകാ മംചന കിയാ, കരവായാ। ഏശിയാ കവിതാ സമാരോഹ മേം ഉസനേ ശ്രീകാംത വര്മാ കേ 'മഗധ' കീ നാട്യ പ്രസ്തുതി കീ ഥീ, ജിസേ ഖൂബ സരാഹനാ മിലീ। ഉസനേ ബേംഗലുരൂ മേം ഉര്ദൂ ഥിയേടര കീ സ്ഥാപനാ കീ ഔര ൨൦ സാല തക ദേശ കേ ബഡേ നാട്യ സമാരോഹോം മേം യാദഗാര പ്രസ്തുതിയാം ഭീ ഉസകേ ഖാതേ മേം ഹൈം।
നട ബുംദേലേ കാ അവദാന
ഭാരത ഭവന സേ മുക്ത ഹോനേ സേ പഹലേ ഹീ ഉസനേ ഏക നാടക ടുകഡീ 'നട ബുംദേലേ' കീ സ്ഥാപനാ കര ലീ ഥീ, ജിസമേം വഹ ശേഷ ജീവന കാമ കരതാ രഹാ। യഹീ ഉസകാ മൌലിക ദസ്താ ഥാ। വഹ ലഗാതാര കവിതാഏം ലിഖ രഹാ ഥാ। ഉസകേ ദോ-തീന സംഗ്രഹ ആയേ, പഹലാ കവിതാ സംഗ്രഹ 2003 മേം ആയാ ഥാ, ജിസകാ നാമ 'ഘര നഹീം പഹുംച പാതാ' ഥാ। വഹ അപനേ നാടകോം മേം കവിതാഓം കാ പ്രയോഗ അക്സര കരതാ ഥാ। ഉസകേ ഏക നാടക മേം മുക്തിബോധ കീ ഏക കവിതാ കാ പാഠ മൈംനേ ഭീ കിയാ ഥാ।
അലഖനംദന നേ ജബ 'താമ്ര പത്ര', നട ബുംദേലേ കേ ബൈനര പര കിയാ തബ വഹ രംഗ ഭാഷാ മേം ഏക സൃജനാത്മക മുഠഭേഡ കരനേ കീ ക്ഷമതാ പൈദാ കര ചുകാ ഥാ। ഉസകാ കദ ഇതനാ ബഡാ ഹുആ കി ഉസകേ ഏക നാടക 'മഹാനിര്വാണ' മേം ഖുദ ബ. വ. കാരംത നേ ഏക അഭിനേതാ കീ ഹൈസിയത സേ കാമ കിയാ। യഹ 1994-95 കീ ഘടനാ ഹൈ। ഭോപാല ഗൈസ ത്രാസദീ പര ഉസകേ നാടക 'ബാംഝ ഘാടീ' കേ സമയ വിഖ്യാത അഭിനേത്രീ വിഭാ മിശ്രാ സേ ഉസകാ ഗഹരാ വിവാദ ഭീ ഹുആ। ഉസനേ അരുണ പാംഡേ, സീതാരാമ സോനീ, രാജേന്ദ്ര കാമലേ, ഗൌരീശംകര യാദവ, അജയ ഘോഷ, ആലോക ചടര്ജീ, തപന ബേനര്ജീ, ഇരഫാന സൌരഭ ഔര രംജനാ ഭട്ട ജൈസേ ബഡേ അഭിനേതാ ഥിയേടര കീ ദുനിയാ കോ ദിയേ ഔര ബസംത കാശീകര ജൈസേ യുവാ രംഗ നിര്ദേശക കോ ഗഹരീ പ്രേരണാഏം।
അലഖനംദന കോ ശിഖര സമ്മാന, സംഗീത നാടക അകാദമീ കാ ശീര്ഷ രാഷ്ട്രീയ സമ്മാന, ഹബീബ തനവീര സമ്മാന, സ്പംദന പുരസ്കാര ഔര നരസീ സമ്മാന ആദി അനേക സമ്മാന മിലേ। പര ഉസകാ വാസ്തവിക സമ്മാന രംഗ ജനോം കേ ഭീതര ഥാ। കഹതേ ഹൈം കി വഹ ഭോപാല ശഹര മേം ഹോനേ വാലാ, ഭരസക, ഹര നാടക ദേഖതാ ഥാ। ഭാരത ഭവന മേം ഉസകേ ലിയേ ഏക കുര്സീ സദൈവ ഖാലീ രഹതീ ഥീ। വഹ നാടക ദേഖതാ ഔര ചുപചാപ ലൌട ജാതാ ഥാ। വഹ തത്കാല പ്രതിക്രിയാ നഹീം ദേതാ ഥാ। ജിസ ദിന യഹ കുര്സീ ഖാലീ രഹ ജാതീ ഥീ, ഇസകാ മതലബ ഹോതാ ഥാ കി അലഖനംദന ഭോപാല മേം നഹീം ഹൈ। അബ യഹ കുര്സീ സദൈവ ഖാലീ രഹേഗീ।
