മൈം ജബ-ജബ കീര്ത്തിനാരായണ മിശ്ര കീ രചനാശീലതാ കോ ദേഖതാ ഹൂം തോ സുഖദ വിസ്മയ ഹോതാ ഹൈ। കിസീ രചനാകാര മേം ലഗഭഗ സാഢേ പാംച ദശക കീ സതത രചനാശീലതാ ദേഖീ ജായേ തോ യഹീ കഹാ ജാ സകതാ ഹൈ കി രചനാത്മക പ്രതിബദ്ധതാ ഹീ ഉസമേം നഹീം ഹൈ, ബല്കി രചനാത്മകതാ ഉസകാ മൂല സ്വഭാവ ഹൈ। വഹ ജോ കുഛ ദേഖതാ-മഹസൂസ കരതാ ഹൈ ഉസേ രചനാത്മക ഖുരാക ബനാതാ ചലതാ ഹൈ ഔര യഹ പ്രവൃത്തി ഉസകീ ആംതരിക ആവശ്യകതാ ബന ഗയീ ഹൈ। ഇസ പ്രകാര ഏക ജിയാ ഹുആ ജീവന രചനാത്മകതാ മേം അനൂദിത ഹോതാ ചലാ ഗയാ ഹൈ। ജീവന കീ തമാമ ആപാധാപീ, സുഖ-ദുഖ കാ തര്ജുമാ കീര്ത്തി ജീ നേ സാഹിത്യ കീ വിഭിന്ന വിധാഓം മേം കിയാ ഹൈ। കവിതാ, ആലേഖ, സംസ്മരണ, മൈഥിലീ പത്രികാ 'ആഖര' കേ പ്രകാശന വ മിത്രോം കോ ലിഖേ പത്രോം ആദി കേ മാധ്യമ സേ വേ സാഢേ പാംച ദശക കേ ജീവന കോ സാഹിത്യ മേം രൂപാംതരിത ഹീ നഹീം കരതേ ബല്കി ഉസേ ഏക തരതീബ ഭീ ദേതേ ഹൈം। ഉനകീ രചനാഓം മേം ഏക സ്വപ്ന ഹൈ മനുഷ്യ കേ ബേഹതര ജിന്ദഗീ കാ, ജോ പൂരാ ഹോ സകതാ ഥാ ലേകിന പ്രതിഗാമീ താകതോം കേ കാരണ അധൂരാ രഹ ഗയാ യാ ടൂട ഗയാ। മനുഷ്യ കേ ഹാര ന മാനനേ കേ ജീവട കേ സാഥ വേ ഖഡേ ദിഖായേ ദേതേ ഹൈം-'യദി മൈം പഥ ഭൂല ജാഊം/ യാ പഥ കോ നഹീം ഹോ സ്വീകാര മേരാ ചലനാ/ വഹ ബനാ ലേ അപനേ കോ അഗമ്യ/ അഥവാ കര ലേ മുഝേ ഘോഷിത അപാംക്തേയ/ യാ മുഝേ ഹീ നഹീം ഹോ സ്വീകാര/ ഉസ പഥ പര ചലനാ/ ജിസ പര ചിഹ്നിത ഹോം അസംഖ്യ പൈര/ ജോ ഹോ ഗയാ ഹോ ക്ഷത-വിക്ഷത പദാഘാത സേ/ ജഹാം ദൌഡ രഹാ ഹോ കാല-അശ്വ ഔര ഖഡാ ഹോ സവാര/ തോ ക്യാ മുഝേ/ചലനാ ഹീ ഛോഡ ദേനാ ചാഹിഏ..।'(ഹോ സകതാ ഹൈ ഥകേ അശ്വ പര)
വേ വിചാര കേ സാഥ തോ ഖഡേ ദിഖായീ ദേതേ ഹൈം ലേകിന ജോ വിചാര സംവേദനാ കീ രാഹ മേം ആതേ ഹൈം വേ ടൂട-ടൂട ജാതേ ഹൈം। ജോ വ്യക്തി കീ നിജതാ കോ യാ ഉസകേ വികാസ കോ ബാധിത കരതേ ഹൈം വേ വിചാര കമജോര പഡതേ ജാതേ ഹൈം। ഉനകേ ലിഏ നിജതാ സാര്വജനിക ചിന്തന സേ കമതര കഭീ നഹീം രഹീ। ഉനകീ പ്രതിബദ്ധതാ ഓഢീ ഹുഈ ഔര രടീ-രടായീ ഔര ആയാതിത നഹീം ഹൈ। വഹ അന്ഹോംനേ അര്ജിത കീ ഹൈ അപനേ സംവേദനശീല മന, സാമാജിക ജുഡാവ വര പരഹിത കീ ചിന്താ സേ। ഉനകാ പരിവാര ആധ്യാത്മ വ ദര്ശന സേ ഭീ ജുഡാ രഹാ ഹൈ। ഉനകേ പിതാ പം.ദിനേശ മിശ്ര ദര്ശന, വേദാംത വ ജ്യോതിഷ കേ രാഷ്ട്രീയ ഖ്യാതി പ്രാപ്ത സംസ്കൃത കേ പ്രകാംഡ വിദ്വാന ഥേ। പരിവാര സേ ഉന്ഹേം ന സിര്ഫ ഭാഷിക സംസ്കാര മിലാ ബല്കി ഭാരതീയ ചിന്തന ഔര വിവേക ഭീ। ചിന്തന-മനന ഉനകേ ലിഏ ബാഹര സേ സുനേ-സുനായേ ജുമലേ നഹീം ഥേ। വേ ഭാരതീയ ഔര പാശ്ചാത്യ ദോനോം ഹീ വിചാരധാരാഓം ഔര ചിന്തന കീ രോശനീ മേം അപനേ സമയ കേ സച കോ ദേഖതേ, പരഖതേ ഔര ഗുനതേ രഹേ ഹൈം। 'വിരാട് വട വൃക്ഷ കേ പ്രതിവാദ മേം' ഭലേ ഉനകാ ഏക കാവ്യ-സംഗ്രഹ ഹോ കിന്തു ഉനകീ തമാമ രചനാശീലതാ ഉസീ പഥ കാ അനുഗമന കരതീ ഹൈ ഔര വേ ആമ ആദമീ കേ പക്ഷധര സദൈവ ബനേ രഹേ। കഈ ബാര വേ ഏക അദ്ബുത കിസ്സാഗോഈ കേ സാഥ പാഠക കോ അപനീ രചനാ കേ ഉത്കര്ഷ-ബിന്ദു തക ലേ ജാതേ ഹൈം। ഉസകാ ഏക അച്ഛാ ഉദാഹരണ 'അബ ഭീ തുമ' കവിതാ ഹൈ, ജിസമേം വേ അപനേ മിത്ര വ സുപരിചിത കവി സകലദീപ സിംഹ സേ പൂഛതേ ഹൈം-'പ്യാരേ തുമ കരതേ രഹോ ഖുദകുശീ/ ലേകിന ഇതനാ ബതാ ദോ/ വിരാട് വടവൃക്ഷ കേ പ്രതിവാദ മേം കൈസേ ഖഡീ കീ ജാതീ ഹൈ/ നന്ഹീം ദൂബ സീ ഖുശീ।' യഹ കവിതാ ജഹാം നിഷേധ കേ കവി സകലദീപ സിംഹ കേ ജീവന ഔര ഉനകീ ദൃഷ്ടി കോ പൂരീ ശിദ്ദത സേ ഉജാഗര കരതീ ഹൈം വഹീം കീര്ത്തി ജീ കേ ഉസ രചനാ-വിവേക കോ ഭീ വ്യക്ത കരതീ ഹൈ, ജോ ചീജോം കോ ഉസകേ ആര-പാര ദേഖനേ മേം സക്ഷമ ഹൈ ഔര ഔരോം കീ ചര്ചാ കേ ബഹാനേ അപനീ ബാത കഹനേ കാ ഹുനര സിഖാതീ ഹൈ।
വേ ഏക ഐസേ കവി ഹൈം ജോ കിസീ ഏക സച കോ സച മാനകര നഹീം ബൈഠതേ ഹൈം। ഏക ബേചൈനീ ഔര സംശയ ഹമേശാ ഉനമേം ബനാ രഹതാ ഹൈ ഔര വേ ഹര ബാര ഏക നയ സിരാ പകഡകര വസ്തുസ്ഥിതി കീ പഡതാല കരതേ രഹേ ഹൈം। ശായദ യഹീം കഹീം ഛിപാ ഹൈ ഉനകീ അനംത രചനാത്മക ഊര്ജാ കാ സ്രോത, ജോ ഉനസേ ലിഖവാതാ രഹതാ ഹൈ। ‘ക്യാ ഥാ സച’ കവിതാ കോ ഇസ സംദര്ഭ മേം ദേഖ സകതേ ഹൈം- 'സച വഹ നഹീം ഥാ/ ജിസേ മൈംനേ ജാനാ-ചീന്ഹാ-മഥാ/ ജിസേ ആത്മസാത കരനേ മേം ജിന്ദഗീ ഖപാ ദീ/ സച വഹ ഭീ നഹീം ഥാ ജിസേ/ ശാസ്ത്ര ഔര വിജ്ഞാന നേ മന-മസ്തിഷ്ക മേം ഭര ദിയാ/ വഹ ഭീ നഹീം/ ജിസേ പരിസ്ഥിതിയോം നേ മേരേ ഭവിഷ്യ പര ജഡ ദിയാ/ വഹ ഭീ നഹീം ജിസനേ മേരാ സബ ഹര ലിയാ/ തോ ഫിര ക്യാ ഥാ സച/ ക്യാ വഹ ജോ ഗഢാ സംവാരാ ഔര ബാര-ബാര മംച പര നചായാ ഗയാ/ യാ വഹ ജോ വിഭിന്ന മാധ്യമോം സേ മുഝേ ബതായാ ഗയാ/ ക്യാ ഥാ സച!'
കീര്ത്തി ജീ കോ സൌഭാഗ്യവശ ഐസീ ജിന്ദഗീ മിലീ ജിസേ ദുനിയാദാരീ മേം കാമയാബ ഇനസാന കീ ജിന്ദഗീ കഹതേ ഹൈം। അംധേരേ ഭലേ കഹീം കിസീ കോനേ മേം ഹോം മഗര ഉസകീ ഖബര കിസീ കോ നഹീം। പ്രത്യക്ഷതഃ ഉന്ഹേം സബ കുഛ മിലാ ഹൈ। മൈഥില ബ്രാഹ്മണ കാ രസൂഖദാര പഢാ-ലിഖാ പരിവാര। പിതാ പം.ദിനേശ മിശ്ര അച്ഛേ ജ്യോതിഷീ മാനേ ജാതേ ഥേ। ബഡീ ധാക ഥീ, ജിസകേ കാരണ സമ്പന്നതാ ഭീ ആയീ। കീര്ത്തി ജീ നേ അര്ഥശാസ്ത്ര സേ ഏമ.ഏ. കിയാ ഥാ ഫിര ഏല.ഏല.ബീ.। ജൂട മിലോം മേം ഊംചേ ഓഹദോം പര നൌകരീ കീ। ദോ ബേടേ ഔര ഏക ബേടീ ഹൈ, ജിന്ഹേം ഉച്ച ശിക്ഷാ ദീ। ഏക സമയ മേം തോ ഉനകേ തീനോം ബച്ചേ വിദേശ മേം നൌകരീ കര രഹേ ഥേ। ഛോടേ പുത്ര ഡ.അജയ കുമാര മിശ്ര 17 സാല അമരീകാ മേം പ്രവാസ കേ ബാദ ഏക മല്ടീനേശനല കമ്പനീ കാ നിദേശക ഹോകര അബ ദില്ലീ ലൌട ആയേ ഹൈം। വേ ഹീ ഗാംവ കീ പൈതൃക സമ്പത്തി വ അപനേ മാതാ-പിതാ കീ ദേഖ രേഖ കരതേ ഹൈം। പത്നീ ആശാ ജീ, മിലനസാര, സുരുചിപൂര്ണ, സുന്ദര ഔര ഹര കദമ പര ഉനകാ സാഥ ദേനേ വാലീ ഔര ഉനകീ ഖുശീ മേം അപനീ ഖുശീ തലാശനേ വാലീ മിലീം। ഐസേ മേം ഏക ഖായേ-അഘായേ ആദമീ കാ സാഹിത്യ വേ ലിഖതേ തോ ഹൈരത ന ഹോതീ। ഏക ഓഢീ ഹുഈ ബൌദ്ധിക സൌജന്യതാ ഉനകേ സാഹിത്യിക വ്യക്തിത്വ കേ ലിഏ കമ നഹീം ഥീ। ലേകിന ഐസാ നഹീം ഥാ। ജിന ദിനോം ജൂട മില മേം മൈനേജര ഹുആ കരതേ ഥേ വേ സൂട ഔര ടാഈ മേം ജരൂര രഹതേ ഥേ ലേകിന ചകാചൌംധ കീ ജിന്ദഗീ കേ പ്രതി ഉനകാ ദൃഷ്ടികോണ സദൈവ ആലോചനാത്മക ഹീ രഹാ। യഹ കഹാ ജായേ കി ഉന്ഹേം ഏക അച്ഛീ ജിന്ദഗീ മിലീ ഔര ഉന്ഹോംനേ ജിന്ദഗീ കേ ഭരപൂര മജേ ഭീ ലിഏ ഔര ആവശ്യകതാനുസാര ഉസകീ നിന്ദാ ഭീ കീ। മൌജ-മജേ സേ ഉന്ഹേം പരഹേജ കഭീ നഹീം രഹാ പര ഉസമേം സേ രചനാത്മകതാ കാ ചയന കര ലേതേ ഹൈം। ഉനകീ ഏക കവിതാ ഹൈ 'മേരാ ഘര' ഉസമേം വേ കഹതേ ഹൈം-'ഭുസകാര വാലീ ജഗഹ പര ബനീ ഗൈരേജ സേ നികലതീ കാര കേ ഹേഡ ലാഇട സേ/ ചൌംധിയാ ഗയീ ഹൈം ആംഖേം/ അന്യഥാ കമ സേ കമ ഇതനാ തോ ദേഖ പാതാ/ കി ഇസ ചകാചൌധം മേം മേരീ ഖുശഹാലീ കിസ ഹാലത മേം ഹൈ?' ഇസീ തരഹ കീ ഏക കവിതാ ഔര ദേഖേം। സുദൂര വിദേശ ന്യൂയാര്ക മേം ഭീ വേ ഗാംവ സേ കിസീ കീ ടേര കോ അനസുനാ നഹീം കര പാതേ, ‘ഔര കിതനീ ദേര’ മേം വേ കഹതേ ഹൈം-'ഔര കിതനീ ദൂര/ ഔര കിതനീ ദേര/ കൌന ജാനേ/ ഗാംവ സേ മുഝകോ രഹാ ഹൈ ടേര/ ലാംഘകര സാതോം സമുംദര/ വ്യോമ മേം ഉഡതാ/ മൈം ത്വരിത പ്രക്ഷേപ സേ/ ഇസ ശൂന്യ മേം പഹുംചാ/ പര കഹാം വഹ ജഗഹ/ രുകകര മൈം ജഹാം ദമ ലൂം/ ഹൈം കഹാം വേ മിത്ര ജിനപര/ ബോഝ കമ കര ലൂം/ ക്യാ കഹൂം അമരാഇയോം സേ/ ഛാംഹ ദീ ജിനനേ/ നദീം പര്വത സേ കഹൂം ക്യാ/ രാഹ ദീ ജിനനേ/ ഔര ജാനേ പ്രശ്ന കിതനേ ഹൈം ഖഡേ ഘേരേ/ പൂഛതേ അബ ഔര കിതനേ ശേഷ ഹൈം ഫേരേ/ ക്യാ കഹൂം, ചൂപ ഹൂം ഛുപാഏ ആംസുഓം കാ വേഗ/ കൌന ജാനേ ഗാംവ സേ മുഝകോ രഹാ ഹൈ ടേര।'
യഹ കവിതാ ഉന്ഹോംനേ വിദേശ യാത്രാ കേ ദൌരാന ലിഖീ ഥീ। വേ അപനേ ബച്ചോം സേ മിലനേ കേ ലിഏ ലമ്ബീ വിദേശ യാത്രാ പര ഗയേ ഥേ। വഹാം സേ ഉന്ഹേം കാഫീ രചനാത്മക ഖുരാക മിലീ। ‘ജേഠ കീ തപ്ത ശിലാ’ കീ കഈ കവിതാഏം ഉസ യാത്രാ കീ ദേന ഹൈം। ഖാസ തൌര ജംഗല പര ലിഖീ ഉനകീ 10 കവിതാഏം ജിസ ആത്മീയ അംദാജ മേം ലിഖീ ഗയീ ഹൈം വഹ ഉന്ഹേം ഏക ഐസേ രചനാകാര കേ രൂപ മേം ഖഡാ കരതീ ഹൈം, ജിസകീ നാഗരികതാ കിസീ ദേശ കീ നഹീം രഹ ജാതീ। ഉനകീ ഭൌഗാലിക യാത്രാ ഉനകീ മാനസിക യാത്രാ ഭീ ബന ഗയീ ഹൈ ഔര രചനാത്മക പരിധി കാ വിസ്താര കിയാ ഹൈ। കിസീ പര്യടക കേ ലിഏ വിദേശീ പരിവേശ സേ ഇതനേ ജുഡാവ കീ രചനാ മുശ്കില ഹൈ। വിദേശ കീ യാത്രാ നേ ഉനകീ രചനാശീലതാ കോ നയീ ചമക ദീ ഹൈ, യഹ കഹനേ മേം കോഈ ഹര്ജ നഹീം।
ഇന കവിതാഓം കോ പഢകര ലഗതാ ഹൈ കി ഭൌഗോലിക നിജതാ കാ അതിക്രമണ ഉനകേ യഹാം കിതനീ ആസാനീ സേ ഹുആ ഹൈ। വേ അപനീ നിജതാ കാ അതിക്രമണ ബഡീ സഹജതാ ഔര സരലതാ സേ കരതേ ഹൈം, നിജതാ കോ മഹത്ത്വപൂര്ണ മാനതേ ഹുഏ ഭീ। ദരഅസല ഉനകേ യഹാം നിജതാ കീ അപനീ പരിഭാഷാ ഹൈ ഔര ആമജന തക പഹുംചനേ കേ ലിഏ വേ ഉസമേം കോഈ രുകാവട അപനീ തരഫ സേ നഹീം മഹസൂസ കരതേ। ലേകിന അപനീ നിജതാ കോ കേവല ഉന്ഹീം തക ഔര വഹീം തക ഖോലതേ ഹൈം ജിതനാ വേ പസംദ കരേം। ഐസാ സംഭവതഃ അഭിജാത്യ സംസ്കാരോം കേ കാരണ ഹൈ, ജോ ഉനകേ സ്വഭാവ കാ കിസീ ഹദ തക ഹിസ്സാ ഹൈ। അപനീ നിജീ ബാതേം ന തോ സബകേ സാഥ ശേയര കരതേ ഹൈം ഔര നാ ഹീ സബകേ സാഥ കഹീം ഭീ ബൈഠകര ഗപശപ കരനാ പസംദ കരതേ ഹൈം।
പഹലേ വിശാഖാപട്ടനമ സേ ജബ വേ കോലകാതാ ആതേ തോ മഹാനഗര കീ തമാമ ഉന ജഗഹോം പര ജാകര അപനീ പിഛലീ യാദേം താജാ കരതേ। ഭലേ ഹീ വേ വഹാം ഥോഡീ ദേര ഹീ ടികതേ। ഇസമേം കുഛ ഖാസ ലോഗോം കാ സാഹചര്യ ഹീ ഉന്ഹേം പസംദ ഥാ ജിനമേം അവധനാരായണ സിംഹ, സകലദീപ സിംഹ ഔര മൈം। ഹമ ചാര। ഇസ ദൌരാന വേ ഉന ദിനോം കോ ജീ രഹേ ഹോതേ ജോ കോലകാതാ കേ ഉനകേ ശുരുആതീ ദിന ഥേ। ജബ വേ മൈഥിലീ കീ ലഘുപത്രികാ 'ആഖര' ഭീ നികാലാ കരതേ ഥേ ഔര കിസീ പ്രതിഷ്ഠിത പ്രതിഷ്ഠാന മേം പ്രബംധന കീ നൌകരീ സേ ഭീ ജുഡേ ഥേ। ലേകിന കിസീ പാംചവേ കീ ഉപസ്ഥിതി ഉന്ഹേം അസഹ്യ ഥീ। ഇസ പ്രകാര അനായാസ ഹീ സാഹിത്യ കേ ഇതിഹാസ കീ കഈ സര്വജ്ഞാത ഔര കഈ ഗോപനീയ ഔര ഹാശിയേ കീ ബാതേം മേരേ സാമനേ ഉജാഗര ഹോനേ ലഗീം ഔര മേരേ സാഹിത്യിക വിവേക കീ ദൃഷ്ടി ഔര സാഫ ഹോനേ ലഗീ। വഹ രുഢിയാം ടൂടനേ ലഗീം ജോ സുനീ-സുനായീ ബാതോം പര ആധാരിത ഥീം। നാഗാര്ജുന, മുദ്രാരാക്ഷസ, മണി മധുകര, രാജകമല ചൌധരീ, സാഢോത്തരീ പീഢീ കാ സാഹിത്യ ആംദോലന, അകവിതാ, നക്സലബാഡീ, പുരാനേ നാമവര സിംഹ, ശിവദാന സിംഹ ചൌഹാന കേ സമയ കീ ‘ആലോചനാ’, ശരദ ദേവഡാ, പ്രയാഗ ശുക്ല, ഭഗവാന സിംഹ, ജ്ഞാനോദയ, ശനീചര, പഹലേ കേ രാജേന്ദ്ര യാദവ, കമലേശ്വര, നിരാലാ, മതവാലാ, ശ്മശാനീ പീഢീ, അജ്ഞേയ, കുമാരേന്ദ്ര പാരസനാഥ സിംഹ യഹ സബ ഉനകീ ചര്ചാഓം കേ വിഷയ ഹോതേ ജിനമേം മേരീ ഭൂമികാ സിര്ഫ ശ്രോതാ കീ ഹോതീ। മൈം വിസ്മത സാ സുനാ കരതാ ഔര ഉസകേ നിഹിതാര്ഥ തക പഹുംചനേ കാ പ്രയാസ കരതാ।
ഹമാരീ മിത്ര മംഡലീ മേം ജോ ബാതേം ഹോതീം ഉസമേം ഉനകാ വ്യംഗ്യകാര ഔര ആലോചക മുഖര രഹതാ ഔര വേ ചീജോം വ വസ്തുസ്ഥിതിയോം കീ ഐസീ വ്യാഖ്യാ ഔര തലസ്പര്ശീ ദൃഷ്ടി പ്രസ്തുത കരതേ ജിസേ സുനകര അച്ഛേ- അച്ഛേ പാനീ ഭരനേ ലഗേം ഔര ബഗലേം ഝാംകനേ ലഗേം ലേകിന ലോഗോം കേ സാഥ ഔപചാരിക മുലാകാതോം മേം വേ ഏക സൌമ്യ, മൃദുഭാഷീ വ്യക്തി ബനേ രഹതേ ഔര കോഈ താഡ നഹീം സകതാ ഥാ കി വേ ഔപചാരിക ബാതോം കോ കൈസാ പലീതാ ലഗാതേ ഹൈം ഔര ന ജാനേ കഹാം-കഹാം ഇനവരടേഡ കമാ ലഗായേംഗേ।
ആംധ്ര പ്രദേശ കേ വിശാഖാപട്ടനമ സ്ഥിത ചിതവാലസാ ജൂട മില സേ ഉനകീ കോലകാതാ വാപസീ കീ മൂല പ്രേരണാഓം മേം സേ സംഭവതഃ മൈം ഭീ ഏക ഥാ। മൈം ടീടാഗഢ രഹതാ ഹൂം ഔര യഹീം കീ ഏക ജൂട മില മാഠകല (ടീടാഗഢ ജൂട മില നമ്ബര 2) മേം വേ ആ ഗയേ। ഫിര തോ അക്സര മൈം യാ തോ ഉനകേ കാര്യസ്ഥല പര പഹുംച ജാതാ യാ ഫിര ഉനകേ ആവാസ പര। വേ ഭീ അക്സര മേരേ ഘര ആയാ-ജായാ കരതേ ഥേ। ഹര ദൂസരേൃതീസരേ ദിന മുലാകാതേം ഹോതീം ഔര ലിഖനേ-പഢനേ സേ ലേകര ദുനിയാ-ജഹാന കീ ചര്ചാ ഹോതീ। കഈ ബാര ഭാഭീ (ആശാ ജീ) ഭീ സാഥ ഹോതീം। ഏകാധ ബാര ഉനകീ പുത്രീ മനീഷാ ഭീ മേരേ ഘര ആയീ। യഹ മേരേ ആര്ഥിക ഗര്ദിശ കേ ദിന ഥേ। മേരീ കഠോര ജീവന-ചര്യാ കാ ഉന്ഹേം അവശ്യ അനുമാന ലഗാ ഹോഗാ, ഹാലാംകി കഭീ ഉസ പര ഹമാരേ ബീച ന തോ ചര്ചാ ഹുഈ ഔര നാ ഹീ ഉന്ഹോംനേ മുഝസേ പൂഛ കര കഭീ ശര്മിംദാ കിയാ। മേരേ നാനാ ജീ കീ ഠേകേദാരീ ഉനകേ നിധന കേ കാരണ മുഝേ അകേലേ ഖീംചനീ പഡ രഹീ ഥീ, ജിസമേം മേരാ മന ഏകദമ നഹീം ലഗതാ ഥാ ഔര ഇന്ഹീം കാരണോം വഹ വഹ നിരംതര ഘാടേ മേം ചല രഹീ ഥീ। 'നാദ പ്രകാശന' ശുരൂ കിയാ ഥാ, വഹ ഭീ അനുഭവ കീ കമീ കേ കാരണ അംതിമ സാംസേ ലേ രഹാ ഥാ ഔര ശൌകിയാ 'ജനസത്താ' മേം ട്രിംഗര ഥാ, ജിസമേം കമാഈ നാമ മാത്ര കീ ഥീ ലേകിന ഏക നിരംതര ദൌഡ ഥീ। ഔര കേദാരനാഥ സിംഹ പര കലകത്താ വിശ്വവിദ്യാലയ സേ ശോധ കാ ദബാവ അലഗ ഥാ।
ഇസ ബീച ജൂട മില പ്രബംധന സേ കീര്ത്തി ജീ കാ കുഛ മതഭേദ ഹോ ഗയാ തോ ഉന്ഹോംനേ കോലകാതാ കീ ഏക അന്യ ജൂട മില കാ കാര്യഭാര സംഭാല ലിയാ। ഉസകേ ബാദ മുലാകാതേം കമ ഹോതീ ഗയീം। കാര്യ കേ അത്യധിക ദബാവ കേ കാരണ മൈം ഉനകീ നയീ മില മേം കഭീ നഹീം ജാ പായാ ഔര നാ ഉനകേ നയേ ആവാസ പര। മുഝസേ മിലനേ അവശ്യ വേ ഔര ഭാഭീ ദോനോം ദോ-തീന ബാര 'ജനസത്താ' കാര്യാലയ ആയേ।
ഫിര ഏക ദിന പതാ ചലാ കി ഉന്ഹോംനേ കോലകാതാ ഛോഡ ദിയാ ഹൈ। വേ കഹതേ-‘രിടായര ഹോനേ കേ ബാദ കോലകാതാ തുമ്ഹാരേ ചലതേ ആയേ ഥേ ജബ തുമ്ഹീം സേ മുലാകാത നഹീം ഹോ പാതീ തോ ഹമ ഗാംവ മേം ഹീ ഭലേ। അബ അപനേ ഗാംവ കീ ജിന്ദഗീ ജീനീ ഹൈ। വഹ നിരന്തര അപനീ ഓര ഖീംച രഹാ ഹൈ।’
ഇസ ബീച മൈം ഠേകേദാരീ വ പ്രകാശന കോ ഗുഡബയ കരകേ രോജീരോടീ കേ ഫേര മേം കോലകാതാ സേ അമൃതസര, ജാലംധര, ഇംദൌര, ജമശേദപുര ആദി ശഹരോം കീ ഖാക ഛാനകര ഫിര കോലകാതാ ലൌടാ തോ പായാ കി അഭീ ഭീ ജബ കഭീ കീര്ത്തി ജീ കോലകാതാ ആതേ സകലദീപ ജീ ഭീ ബുലാ ലിയേ ജാതേ ഔര മൈം ഭീ പഹുംചതാ। അവധനാരായണ സിംഹ അപനേ ഗാംവ ചലേ ഗയേ ഥേ സോ ഉനകീ അനുപസ്ഥിതി ഖലതീ രഹതീ। ഇസ ബീച മൈം ജഹാം ഭീ രഹാ കീര്ത്തി ജീ കേ പത്ര വഹാം അവശ്യ പഹുംചേ। കഈ ബാര ഫോന ഭീ ആതേ।
അബ വേ കോലകാതാ ആതേ ഹൈം തോ കടന സ്ട്രീട വാലേ കമരേ കേ ബദലേ ഹാവഡാ സ്ടേശന പര ഹീ ‘യാത്രീ നിവാസ’ മേം ഠഹരതേ ഹൈം। ഉനകാ കോലകാതാ ആനാ അക്സര അപനേ ബച്ചോം കേ പാസ വിദേശ ജാനേ കേ ലിഏ ഫ്ലാഇട പകഡനേ കേ ലിഏ ഹോതാ ഹൈ। ഹാലാംകി വേ കഹതേ ഭീ ഹൈം കി അബ തുമ്ഹാരേ ടീടാഗഢ ആനാ മേരേ ലിഏ വിദേശ ജാനേ കീ തുലനാ മേം അധിക കഠിന ഹോതാ ജാ രഹാ ഹൈ। ഉമ്ര ഹോ ഗയീ ഹൈ ഔര ഘുടനോം മേം ദര്ദ രഹനേ ലഗാ ഹൈ। ഹാലാംകി ബീച മേം ഉന്ഹോംനേ ബതായാ കി ദില്ലീ ജാകര ഘുടനേ കാ ആപരേശന കരവാ ലിയാ ഹൈ ഔര അബ സ്ഥിതി കുഛ ഠീക ഹൈ। യഹ സുഖദ ലഗതാ ഹൈ കി ഉനകീ പുസ്തകേം ലഗാതാര ആ രഹീ ഹൈം ഔര ഉനകാ ലിഖനാ-പഢനാ യഥാവത ഹൈ। പടനാ കീ ഏക സംസ്ഥാ ചേതനാ സമിതി നേ പാംച വര്ഷ പൂര്വ ഉനകേ നാമ പര 11 ഹജാര രുപയേ കാ ഏക പുരസ്കാര ഭീ സ്ഥാപിത കിയാ ഹൈ, ജോ മൈഥിലീ കേ ലേഖകോം കോ പ്രതിവര്ഷ ദിയാ ജാതാ ഹൈ। ഹാല ഹീ മൈം ഉനകീ 'പത്രോം കേ ദര്പണ മേം' കിതാബ ആയീ ഹൈ। ഉന്ഹോംനേ ഇസകേ ബാരേ മേം ബതായാ ഥാ കി പത്രോം കീ കിതാബ ആനീ ഹൈ ലേകിന ആപകേ ജോ ഭീ പത്ര ഹൈം വേ ബേഹദ ഔപചാരിക ഹൈം ഔര ഉനസേ ആപകേ ജീവന കേ സംഘര്ഷോം കാ കുഛ അതാ-പതാ നഹീം ചലതാ ക്യോം നഹീം ഏകാധ പത്ര ലമ്ബാ യഹ ലിഖകര ഭേജതേ കി ഇധര ജീവന മേം ക്യാ ഉതാര-ചഢാവ ആയേ ഹൈം താകി പത്ര കേ ബഹാനേ ഹീ ആപകേ സംഘര്ഷോം കീ ചര്ചാ ഹോ ജായേ। ഹാലാംകി മുഝസേ യഹ നഹീം ഹോ പായാ। ഉസകാ ശായദ ഏക കാരണ യഹ ഹൈ കി കഈ സമസ്യാഓം സേ ഇധര നിജാത മില ഗയീ ഹൈ। 'സന്മാര്ഗ' കീ വ്യവസ്ഥിത പത്രകാരിതാ സേ ജുഡേ രോജഗാര നേ ഇതനാ അവസര ദേ ദിയാ കി മൈംനേ കേദാരനാഥ സിംഹ പര ബീസ-ബാഈസ വര്ഷ പഹലേ ശുരൂ കിയാ ഗയാ അധൂരാ ശോധകാര്യ പൂരാ കര പീഏച-ഡീ കീ ഉപാധി കലകത്താ വിശ്വവിദ്യാലയ സേ ഹാസില കര ലീ ഹൈ। ബേടീ കോ ഏമബീഏ ജൈസീ ഖര്ചീലീ പഢായീ കരാ പായാ ഔര വഹ യൂനാഇടേഡ ബൈംക ആഫ ഇംഡിയാ മേം പ്രോബേശനരീ ആഫിസര ഹോ ഗയീ ഹൈ। പത്നീ പ്രതിഭാ സിംഹ ഭോജപുരീ ഗായികാ കേ തൌര പര ലഗഭഗ സ്ഥാപിത ഹോ ചലീ ഹൈ ഔര മേരീ കഈ കിതാബേം ഇധര അച്ഛേ പ്രകാശകോം നേ ഛാപീ ഹൈം। പതാ നഹീം മേരേ ജീവന നേ ഉന്ഹേം കുഛ ലിഖനേ-സോചനേ കീ പ്രേരണാ ദീ യാ നഹീം ലേകിന മൈം ഉനകേ ലേഖന ഔര ഉസമേം നിരംതര ദിലചസ്പീ സേ ബേഹദ പ്രഭാവിത ഹൂം। വൃദ്ധാവസ്ഥാ കീ തമാമ സമസ്യാഓം കേ ബാവജൂദ ലേഖന കീ ദുനിയാ ഉന്ഹേം താരോതാജാ രഖതീ ഹൈ। സപ്താഹ മേം ഏകാധ ബാര അവശ്യ ഫോന സേ ഉനകാ ഹാല-ചാല പതാ ചലതാ രഹതാ ഹൈ ഔര യഹ ജാനകര അച്ഛാ ലഗതാ ഹൈ കി ഉന പര ശോധ ഹോ രഹാ ഹൈ। യഹീ സോചതാ ഹൂം കി ജിസ ലേഖക കോ ലമ്ബീ ആയു മിലേ ഉസേ വൈസാ ഹീ ജീവന മിലേ ജൈസാ കീര്ത്തി ജീ കോ മിലാ ഹൈ, ലിഖതേ-പഢതേ ഔര ഉസീ കീ ദുനിയാ കാ ഹോകര രഹനേ കാ ആനംദ। അച്ഛാ ലഗതാ ഹൈ ജബ ഏകാഏക ഫോന ആതാ ഹൈ തുമ്ഹാരേ ലിയേ സരപ്രാഇജ ഹൈ। ബതാഓ മൈം കിസകേ പാസ ബൈഠാ തുമ്ഹേം യാദ കര രഹാ ഹൂം। ലോ ബാത കരോ, പതാ ചലതാ ഹൈ ഡ.ബുദ്ധിനാഥ മിശ്ര ഹൈം। കഭീ കോലകാതാ മേം മേട്രോ സ്ടേശന പര ഏകാഏക മിലേ ഡ.രാമആഹ്ലാദ ചൌധരീ കഹതേ ഹൈം-'അഭിജ്ഞാത ജീ ആപകേ ഏക മിത്ര പര മുഝേ ബോലനാ ഹൈ ഏക കാര്യക്രമ മേം।' പതാ ചലതാ ഹൈ കീര്ത്തിനാരായണ മിശ്ര പര ബിഹാര മേം കോഈ ഭവ്യ ആയോജന ഹൈ।
വേ കഈ ബാര ഛോടീ-ഛോടീ ബാതോം കേ ലിഏ ഭീ ഫോന കരതേ ഹൈം, ജിസസേ മേരേ ലിഏ ഭീ രചനാത്മക ഖുരാക മിലതീ ഹൈ। ഏക ബാര ഉന്ഹോംനേ മുഝസേ പൂഛാ-'പതാ ലഗാഇയേഗാ കി ക്യാ ബംഗാല മേം അഭീ ഭീ ചവന്നീ ചലതീ ഹൈ?'
മൈംനേ പൂഛാ-'ക്യോം?'
ജവാബ ഥാ-'ബേടീ കേ കഈ ഗുല്ലഖ പഡേ ഥേ। വഹ തോ സിംഗാപുര മേം ഹൈ। അപനേ പതി കേ സാഥ। തോ ഹമനേ ഖോലാ। ദേഖാ കി ഉസമേം ചവന്നിയാം ഭരീ പഡീ ഹൈം। വേ ബഡീ താദാദ മേം ഹൈം ഔര കഈ ഗുല്ലഖോം മേം ഹൈം। ഉസനേ ബചപന മേം സിക്കേ തോ ഡാലേ ലേകിന കഭീ ഖോലാ നഹീം। അബ ഉനകാ ക്യാ കരേം?'
മൈനേ കഹാ-'പതാ കരതേ ഹൈം?' ബാത മൈംനേ ടാലനേ കേ ലിഏ കഹീ ഥീ।
ലേകിന ഉനകീ ഇസീ ബാത സേ ഏക ദിന മേരാ ഏക ശേര നികല ആയാ-
'മാസൂമ സപനോം കാ സബസേ ബഡാ ഖജാനാ ഹൈ
മുഝസേ ഔലാദ കീ ഗുല്ലഖ നഹീം തോഡീ ജാതീ।'
യഹ കീര്ത്തിനാരായണ ഹൈം, ജിനകീ സംതാന ബഡീ ഹോ ഗയീ ലേകിന കഭീ ഉസേ ഗുല്ലഖ തോഡനേ കീ ആവശ്യകതാ നഹീം। ഐസേ ബഹുത സേ ലോഗ ഹൈം ജിനകേ ഘരോം മേം ബച്ചോം കീ ഗുല്ലഖേം കഭീ തോഡീ നഹീം ഗയീം ഔര ജബ ഉനകേ ബഡേ ഹോനേ കേ ബാദ കഭീ ടൂടീം ഭീം തോ സാഫ-സഫാഈ കേ ലിഏ ഔര ഉനമേം മിലേ പാംച-ദസ കേ സിക്കേ ഔര ചവന്നിയാം പ്രചലന കേ ബാഹര ഹോ ചുകീ ഹോതീ ഹൈം। ലേകിന ഹമ ജൈസോം കാ ജീവന ഭീ ഹൈ ജിസനേ വഹ ദിന ഭീ ദിഖായേ ജിസമേം ബച്ചീ കീ ഗുല്ലഖ ടൂടീ തോ ആടാ ആയാ।
യകീന നഹീം ഹോതാ കി ബാഈസ സാല ഹോ ഗയേ ഹൈം ഹമാരേ രിശ്തേ കോ। ഹാലാംകി അബ മുലാകാത നഹീം ഹോതീ। സംഭവതഃ കോലകാതാ കേ കടന മാര്കേട വാലാ കമരാ ഉന്ഹോംനേ ബേച ദിയാ ഹൈ, ജഹാം കോലകാതാ ആനേ പര വേ ഠഹരതേ ഥേ। ജഹാം ഹമാരീ കഈ മുലാകാതേം ഹുഈ ഹൈം। ആനേ സേ പഹലേ പത്ര ഔര ഫിര ഫോന ആ ജാതാ കി അമുക ദിന പഹുംച രഹാ ഹൂം അപനേ കോ ഖാലീ രഖനാ ഹൈ ഔര ഫിര സകലദീപ സിംഹ, അവധനാരായണ കേ സാഥ മില ബൈഠകര ഗപ്പ ലഡാനീ ഹൈ। ഹാലാംകി അവധനാരായണ ജീ കമ ഹീ മിലതേ ലേകിന സകലദീപ ജീ ഔര മൈം സദൈവ ഹാജിര രഹതേ। കമരേ മേം ജബ മൈം പഹുംചതാ തബ സകലദീപ ജീ കോ പഹലേ സേ വഹാം പാതാ। ഔര യദി വേ ന പഹുംചേ ഹോതേ തോ ഥോഡേ ഇന്തജാര കേ ബാദ സകലദീപ സിംഹ കേ ഠികാനേ പര ഹമ ദസ്തക ദേനേ പഹുംച ജാതേ। ഫിര തോ പൂരാ ദിന ഹീ സാഥ ബീതതാ ഔര തരഹ-തരഹ കീ സാഹിത്യിക യോജനാഏം ബനതീം। ഹാലാംകി ഉനമേം സേ ബഹുത കമ പൂരീ ഹുഈം। ഏക തോ യഹീ കി ഹമ തീനോം ഏക-ദൂസരേ കേ ബാരേ മേം ബേലൌസ ഔര ജമ കര ലിഖേം ഔര ഇസ പ്രകാര ലിഖേ ഛഹ ലേഖോം കാ ഏക സംഗ്രഹ പ്രകാശിത ഹോ। അബ തോ ഹമാരേ ബീച കീ സബസേ മഹത്വപൂര്ണ കഡീ സകലദീപ സിംഹ നഹീം രഹേ। സകലദീപ ജീ സേ അപനീ അന്തിമ മുലാകാത കേ ദൌരാന മൈംനേ കീര്ത്തി ജീ സേ ഫോന പര ബാത ഭീ കരവാഈ ഥീ। ഉസ സമയ വേ സപരിവാര മാഉംട ആബൂ മേം ഥേ ഔര പര്യടന കാ ആനംദ ലേ രഹേ ഥേ। യഹ വഹീ മുലാകാത ഥീ, ജബ സകലദീപ ജീ നേ മുഝസേ സാഫ-സാഫ കഹ ദിയാ ഥാ കി അബ ജോ സാഹിത്യ മേം മുഝേ കരനാ ഥാ സോ കര ലിയാ, അബ മൈം സാഹിത്യ സേ രിടായര ഹോ ഗയാ। ഹാലാംകി കീര്ത്തി ജീ സേ ബാതചീത കേ ദൌരാന ഉനകീ ആവാജ മേം ഖോയീ ഹുഈ ചഹക ജൈസേ ഥോഡീ ദേര കേ ലിഏ ലൌടീ ഥീ। ഉന്ഹോംനേ കഹാ ഥാ-‘മേരാ ഹാലചാല വഹീം സേ പൂഛോഗേ ഏക ബാര ആ ജാഓ മിലനേ കോ ബഹുത മന കരതാ ഹൈ।’ ലേകിന ഉസകേ ബാദ കഭീ കീര്ത്തി ജീ കോലകാതാ നഹീം ആയേ ഔര ഉനകീ മുലാകാത നഹീം ഹീ ഹുഈ। സകലദീപ ജീ അപനേ ബേടേ കേ സാഥ ഗുവാഹാടീ ചലേ ഗയേ ഫിര പതാ ചലാ കി വഹാം സേ വേ ഗാംവ ഗയേ ഥേ ഔര ഫിര ദുര്ഗാപുര। വഹീം ബീമാര ഹുഏ ഔര ബേടാ ഇലാജ കേ ലിഏ കോലകാതാ ലായാ പര ഉന്ഹേം ബചായാ നഹീം ജാ സകാ। ഉനകീ മൌത കീ ഖബര ഭീ ദൂസരോം കേ മാധ്യമ സേ ഹമ സഭീ കോ കഈ ദിന ബാദ ലഗീ। മൈം ഗുവാഹാടീ ഫോന കര സകലദീപ ജീ സേ ബാതചീത കരതാ തോ വഹ ഹര ബാര ‘കീര്ത്തി കൈസാ ഹൈ?’ ജരൂര പൂഛതേ। ഉനകേ സാഹിത്യ സേ രിടായര ഹോനേ കേ സംദര്ഭ മേം മേരാ ലേഖ ഛപനേ കേ ബാദ അപനീ രചനാശീലതാ പര ജോ അംതിമ ബാത ഉന്ഹോംനേ മുഝസേ കഹീ ഥീ വഹ യഹ കി 'മൈം പോയമ്സ ഇന ബോംസ കാ കവി ഹൂം। മുഝേ ജോ കഹനാ ഥാ വഹ മൈംനേ കഹ ദിയാ ഔര ജിസേ മേരീ കവിതാഓം സേ ജോ കുഛ മിലതാ ഹൈ വഹ ഗ്രഹണ കരേ।'
മേരാ പരിചയ സകലദീപ ജീ നേ ഹീ കീര്ത്തി ജീ സേ കരായാ ഥാ। സകലദീപ ജീ നേ 'സംദര്ഭ' ഔര 'നയാ സംദര്ഭ' ആദി പത്രികാഏം നികാലീ ഥീം ജിസമേം കീര്ത്തി ജീ കീ രചനാഏം അവശ്യ ഹോതീ ഥീം। ഉന ദിനോം വേ വിശാഖാപട്ടനമ മേം ഥേ। ജബ സകലദീപ ജീ മേരേ ജ്യാദാ കരീബ ആ ഗയേ തോ കീര്ത്തി ജീ സേ ഏക കാര്യക്രമ മേം പരിചയ കരവായാ। ഫിര തോ ഹമാരീ തികഡീ ഹീ ബന ഗയീ। കീര്ത്തി ജീ കോ ജബ മൈഥിലീ കേ ലിഏ സാഹിത്യ അകാദമീ പുരസ്കാര മിലാ തോ മുഝേ അത്യംത പ്രസന്നതാ ഇസലിഏ ഭീ ഹുഈ ഥീ ക്യോംകി മൈം പഹലേ ഹീ ഉന്ഹേം മഹത്വപൂര്ണ കവി മാന ചുകാ ഥാ। ഇസ നയീ തികഡീ മേം ഹാലാംകി ഉമ്ര കേ ഫാസലേ ഥേ। സകലദീപ ജീ സബസേ ബഡേ ഥേ ഔര കീര്ത്തി ജീ മുഝസേ 25 സാല ബഡേ ഹൈം കിന്തു ഹമാരീ മിത്രതാ ബരാബരീ കീ രഹീ ഭലേ മൈം ഉന ദോനോം കോ ‘ഭാഈ സാഹബ’ കഹതാ ഹോഊം। മേരീ ബാതോം കോ ഉന ദോനോം നേ ബരാബരീ കാ ഹീ മഹത്വ ദിയാ തോ യഹ പ്രഗാഢതാ ഔര ബഡകപന ദോനോം കാ ഹീ പരിചായക നഹീം ഹൈ, ബല്കി സാഹിത്യ കീ വിഭിന്ന പീഢിയോം കേ ബീച സാഹചര്യ കാ ഭീ പരിചായക ഹൈ।
-40 ഏ. ഓല്ഡ കോലകാതാ രോഡ, പോസ്ട-പാതുലിയാ, ടീടാഗഢ, കോലകാതാ-700119 മോബാഇല-09830277656
പരിചയഃ ഡ.അഭിജ്ഞാത കേ സാത കവിതാ സംഗ്രഹ, ദോ ഉപന്യാസ ഏവം ദോ കഹാനീ സംഗ്രഹ പ്രകാശിത ഹൈം। ഉന്ഹേം ആകാംക്ഷാ സംസ്കൃതി സമ്മാന, കാദമ്ബിനീ ലഘു കഥാ പുരസ്കാര, കൌമീ ഏകതാ അവാര്ഡ ഏവം ഡ.അമ്ബേഡകര ഉത്കൃഷ്ട പത്രകാരിതാ സമ്മാന മിലാ ഹൈ। സമ്പ്രതി വേ ‘സന്മാര്ഗ’ മേം ഡിപ്ടീ ന്യൂജ ഏഡിടര ഹൈം।
കോ പ്രദാന കിയാ ഗയാ। ചികിത്സാ ക്ഷേത്ര മേം ഉല്ലേഖനീയ യോഗദാന കേ ലിഏ ലാഇഫ ടാഇമ അചീവമേംട അവാര്ഡ ഡ. സുകാംതി ഹാജരാ കോ പ്രദാന കിയാ ഗയാ। യേ സമ്മാന ഡീആഈജീ ഡ.അകബര അലീ ഖാന, ചിത്രകാര വസീമ കപൂര ഏവം പംജാബീ ബിരാദരീ കേ അധ്യക്ഷ അനില കപൂര കോ ഹാഥോം പ്രദാന കിയാ ഗയാ। കാര്യക്രമ കേ ദൂസരേ സത്ര മേം ഗജല ഗായക ജഗജീത സിംഹ കോ ശ്രദ്ധാംജലി ദേനേ കേ ലിഏ ശാമ-ഏ-ഗജല കാ ആയോജന കിയാ ഗയാ ഥാ ജിസമേം വിനോദ സഹഗല നേ അപനീ ഗജലോം സേ ലോഗോം കാ മന മോഹ ലിയാ। സംസ്ഥാ കീ ഗതിവിധിയോം കീ ജാനകാരീ ഉസകേ അധ്യക്ഷ ജമീല മംജര, ഉപാധ്യക്ഷ സതീശ കപൂര ഏവം മഹാസചിവ ആഫതാബ അഹമദ ഖാന നേ ദീ।
